De herfst is begonnen en de herfstvakantie staat voor de deur. Dat betekent dat tienduizenden mensen de bossen van de Utrechtse Heuvelrug intrekken voor een mooie wandeling, om herfstbladeren te fotograferen of om paddenstoelen te zoeken. Omdat de Utrechtse wolvenroedels (inclusief de opgroeiende welpen) juist in deze periode actiever zijn door de kortere dagen, de grotere voedselbehoefte en het trekken door het territorium gelden er specifieke adviezen voor recreanten.
Foto bij artikel: wolvin Eva in de hei oktober 2025 | copyright Ramon van Bentum
Op deze pagina van Wolven van de Utrechtse Heuvelrug lees je hoe je veilig kunt genieten van het herfstbos en waar je deze herfst extra alert moet zijn.







Waarom de wolf actiever is in de herfst
In de herfst verandert het gedrag van de wolven op de Heuvelrug. De zes welpen die in het voorjaar zijn geboren, zijn inmiddels bijna volgroeid. Ze zijn niet meer gebonden aan de vaste nestlocatie en trekken nu met de roedel door het hele territorium.
Daarnaast begint de schemering in de herfst al vroeg in de middag. Omdat wolven vooral rond de schemering actief worden, omdat het wild dan gaat lopen, overlapt dit steeds vaker met de tijdstippen waarop wandelaars en mountainbikers nog in het bos zijn.
Wolven zijn in de herfst ook net toverballen: hun zomervacht verandert in wintervacht en ze kleuren mooi mee met de herfst- en wintertinten; je ziet ze daarom misschien niet zo goed.
Waar moet je extra alert zijn deze herfstvakantie?
Hoewel de roedel een groot gebied bestrijkt, concentreren de meeste recente waarnemingen zich rond de bekende hotspots op de Heuvelrug. Ben je van plan om te wandelen in de buurt van Den Treek, Austerlitz, Zeist, Soest, Kaapse Bossen, Rhenen of Lage Vuursche? Houd dan rekening met de volgende adviezen:
- Paddenstoelen zoeken? Blijf op de paden! De herfst is dé tijd voor paddenstoelen, maar het dringende advies in het wolvengebied is om altijd op de gemarkeerde paden te blijven. Als je diep de struiken in gaat om een paddenstoel te fotograferen, kun je onbedoeld te dicht bij de rustplaats van de wolvenroedel komen. Wolven rusten overdag in dichte bebossing, soms 20 of 30 meter vanaf een pad.
- Honden aan de lijn: Ook al is de officiële zomer-aanlijnplicht in sommige gebieden voorbij, de terreinbeheerders adviseren dringend om je hond deze herfst overal aangelijnd te houden. Een loslopende hond die het struikgewas in rent, loopt een direct risico op een confrontatie.
Tips voor gezinnen met kinderen in de herfstvakantie
Ga je met de kinderen kastanjes, beukennootjes, bladeren of dennenappels zoeken of een herfstspeurtocht doen? De bossen zijn prachtig, maar neem in het wolvengebied een paar simpele voorzorgsmaatregelen:
- Houd kinderen in het zicht: Zorg dat (jonge) kinderen niet te ver vooruit rennen of achterblijven. Houd ze altijd binnen gehoor- en zichtafstand.
- Mijd de vroege ochtend en late middag: Plan je boswandeling tussen 10:00 uur en 15:00 uur. Dan is de wolf het minst actief en geniet je van het beste herfstlicht.
- Wat te doen bij een ontmoeting? Mocht je toch een wolf tegenkomen, ren dan absoluut niet weg (dat triggert het jachtinstinct). Blijf rustig staan, houd je kinderen en hond dicht bij je, maak jezelf groot en praat met luide stem of schreeuw.
Wil je de exacte achtergrond weten van hoe de roedel zich dit jaar heeft ontwikkeld? Lees hier ons complete veelbesproken dossier over [De Wolven van Utrecht] of kijk bij Het Territorium op onze website.
Bekijk de prachtige unieke beelden van de zes welpen op de Utrechtse Heuvelrug:
Ook interessant:
-
De wolf als jachttrofee: Waarom het opzetten van wolf Bram in Naturalis de verkeerde boodschap afgeeft
UTRECHTSE HEUVELRUG – Binnenkort wordt de in Utrecht doodgeschoten wolf Bram door Naturalis geprepareerd en tentoongesteld aan het grote publiek. Op 1 november 2026 kunnen bezoekers live meekijken in het museum bij de preparatie van wolf Bram. Hoewel Naturalis dit presenteert als een educatief project, lijkt het opzetten en tentoonstellen van wolf Bram een politiek statement…
-
Primeur: eerste beelden wolvenwelpen Utrechtse Heuvelrug 2026
De eerste videos van de welpen van 2026 | unieke beelden
-
Wolven op Utrechtse Heuvelrug mogen niet worden gevangen en gezenderd!
UTRECHT – De wolven op de Utrechtse Heuvelrug mogen nog niet worden gevangen met een zogenoemde strikval. Dat is het oordeel van de rechtbank Midden-Nederland in een procedure die dierenrechtenorganisaties Animal Rights, De Faunabescherming en Stichting Werkgroep Wolf Leusden hadden aangespannen tegen het college van gedeputeerde staten van de provincie Utrecht. Volgens de organisaties had…
-
Nieuwe feiten Juultje: waarom dit kleine wolfje aan ons geweten blijft knagen
UTRECHTSE HEUVELRUG – De meeste wolven leven in stilte hun eigen wolven leven. Er zijn echter wolven die ons bijblijven en die knagen aan onze kennis, ons geweten en gevoel. Een goed voorbeeld daarvan is wolvin Juultje (GW4243f). Wolven in Utrecht noemde haar zo omdat ze veel bij Soestdijk werd gezien. Op 29 september 2026…
-
Honden mogen weer los: doen of niet?
UTRECHTSE HEUVELRUG – Voor alle wolvenleefgebieden op de Utrechtse Heuvelrug, herkenbaar aan de borden bij de paden, geldt van 15 maart tot 15 september een aanlijnplicht voor honden. De maatregel werd genomen door Staatsbosbeheer, Utrechts Landschap, de provincie Utrecht en het ODU. Vanaf dinsdag 15 september 2026 mogen de honden weer los in sommige gebieden, zoals…
-
Update wolven Utrecht: Zenderen, mooie beelden, wolvendebat met wolf Bram als joker en valse beloftes
Foto bij artikel: copyright Anima | Wolven in Utrecht UTRECHTSE HEUVELRUG – Van de nog geen 200 wolven in Nederland hoorde je weinig de afgelopen tijd, afgezien van waarnemingen. Het is de ‘dispersietijd’, jonge wolven zoeken een eigen territorium en komen soms in de bebouwde kom terecht. Toch lijkt het in de media en de…
-
Pril geluk bij Utrechtse wolven, maar provincie legt met vangen, verdoven en zenderen bom onder de pax
UTRECHTSE HEUVELRUG – Het gaat eindelijk goed met de wolven van de Utrechtse Heuvelrug. Ze leven hun eigen wolvenleven en worden, ondanks de mooie zomer en de bijbehorende drukte in de natuur, weinig gezien. Ze slapen, jagen, spelen, inspecteren het territorium en hebben welpen die ze goed verzorgen. Ze lijken veilige ecoducten te nemen en…
-
Animal Rights en Werkgroep Wolf Leusden doen aangifte tegen schutter wolf Bram en overige verantwoordelijken
LEUSDEN – Animal Rights en Werkgroep Wolf Leusden laten vandaag in een persbericht weten dat zij aangifte hebben gedaan tegen de persoon die op 1 december 2025 omstreeks 23.10 wolf Bram (GW3237m) illegaal doodschoot. Wolven in Utrecht had sinds sinds 3 december 2025 al beelden waaruit bleek dat wolf Bram ’s avonds met zijn roedel…
-
Natuur in op de Heuvelrug? Houd rekening met aanwezigheid wolven!
UTRECHTSE HEUVELRUG – Sinds 2023 zijn er wolven op de Utrechtse Heuvelrug. Ze lopen van Het Gooi tot Rhenen. Er zijn inmiddels zes of zeven volwassen wolven en de waarnemingen komen uit het hele territorium. Als je de natuur in gaat, raadpleeg dan de adviezen van de gemeente. Blijf altijd op de paden, lijn je…
-
Hoe politiek, desinformatie en falend bestuur leiden tot vervolging van wolven in Nederland
In Nederland is een vijandige, door angst gedreven omgeving rond wolven gecreëerd door politieke actoren, bestuurders en daarmee verbonden organisaties. Mediaberichten over wolvenaanvallen of bedreigingen zijn vaak overdreven of onjuist, maar worden versterkt door antiwolvengroepen. Zwakke regels voor de bescherming van vee creëren immorele prikkels. Illegaal doden komt veelvuldig voor. De illegale dood van Bram,…
-
EXPLOSIEF: Wolf Bram ook gestroopt, overheid kijkt weg – jagers zwaar in overtreding en logboek en welp zijn ‘zoek’!
(Deel 1) LEUSDEN – Wolf Bram is op 1 december 2025 doodgeschoten. Wolven in Utrecht vond dat merkwaardig omdat hij om 22.25 uur die avond met zijn roedel op de wildcamera stond. Nu blijkt uit documenten* dat wolf Bram bijna zes uur na de toegestane tijd om 23:10 uur is doodgeschoten in het bijzijn van…
-
Nieuwe roedel met welpen erbij op Utrechtse Heuvelrug
UTRECHTSE HEUVELRUG – Buiten het kerngebied van de roedel van de Utrechtse Heuvelrug is vandaag een andere roedel met welpen gesignaleerd. Mogelijk is het een jaarling uit 2024 die nu een nieuwe roedel heeft gevormd. Het is daarom belangrijk om ook buiten het kerngebied de honden nu aan de lijn te houden en op de…
-
Doodgereden wolf A28 Leusden mogelijk jaarling
Wolf kon zo door de afrastering de snelweg op Foto bij artikel: een lief afscheidsgebaar voor de doodgereden wolf, copyright Annemijn Verhulst via Wolven in Utrecht LEUSDEN – De wolf die dinsdag 19 mei 2026 in de ochtendspits werd doodgereden op de A28 bij Leusden/Amersfoort, is vermoedelijk een van de prachtige jaarlingen uit 2025. Er…
-
Update roedel Utrechtse Heuvelrug: Waar is gezenderde wolf Sam gebleven? En veel mooie beelden!
Foto wolf Utrechtse Heuvelrug: copyright Wolven in Utrecht UTRECHTSE HEUVELRUG – Na de dood van wolf Bram op 1 december 2025 was er direct een andere wolf in het territorium: de enige gezenderde wolf van Nederland. Wolven in Utrecht noemde hem Sam, bij gebrek aan GW-code. Het wonderlijke is dat er sinds half januari 2026…
-
Exclusief van Wolven in Utrecht: penningen van de roedel van de Utrechtse Heuvelrug
Collectors item: Eerste penning van Wolf Bram nu verkrijgbaar Wil je een blijvende herinnering aan wolf Bram hebben of cadeau geven? Wolven in Utrecht ontwikkelde samen met laserdesigner Bart van Veluw en natuurfotograaf Ramon van Bentum een bijzondere serie penningen van de roedel van de Utrechtse Heuvelrug. De eerste penning, met wolf Bram, is nu…
-
Waarom en hoe moet je samenleven met wolven?
Wolven hebben eigen sociale structuren en een cultuur Samenleven met grote roofdieren hangt af van ‘niche-partitionering*’ — dat wil zeggen: het verdelen van ruimte, tijd en voedsel. Maar mensen verwachten vaak dat alleen wolven zich aanpassen, wat neerkomt op een eenzijdige vorm van ‘co-existentie’. Echt samenleven betekent dat mensen óók hun gedrag aanpassen, dat zij…
-
BBB woedend over wolven in Westbroek, Hollandsche Rading en Soest
UTRECHT – De afgelopen weken was er onrust over wolven die gezien werden in Westbroek, Hollandsche Rading (Groenekan), Vliegbasis Soesterberg en Soest. Op 17 april was er een aanval op schapen in Westbroek. De BBB Hilversum/Wijdemeren schreef een woedend bericht op Facebook: ”Wolf in Hollandsche Rading: De grens is bereikt, en daar gaat de wolf…
-
Update BIJ12: wolf Bram naar de Veluwe, zijn moeder leeft nog en DNA bekend van twee welpen
Foto bij artikel: de ouderdieren met welpen van 2025 – Ramon van Bentum Utrechtse Heuvelrug – BIJ12 publiceerde op 9 april 2026 de voortgangsrapportage over de wolf in Nederland. Vanaf 2026 wordt in plaats van twee keer per jaar een jaarlijkse rapportage over een kalenderjaar gepubliceerd. In 2025 zijn er 131 verschillende wolven in Nederland…
-
5 mysteries: Wolf Bram na zijn dood op wildcamera, wie is wolf Sam en vreemd volk
UTRECHTSE HEUVELRUG – Wolf Bram (GW3237m) is op 1 december 2025 doodgeschoten, volgens BIJ12 en de Omgevingsdienst Utrecht (ODU). Maar op beeldmateriaal lijkt hij die avond springlevend te zijn. Er lijkt een welp te missen en er zijn vreemde praktijken met dieren in de omgeving. En wie is wolf Sam eigenlijk? Wolven in Utrecht krijgt…
-
Buitenissig en geldslurpend zenderfeest van Zoogdiervereniging kan kleine, kwetsbare roedel fataal worden!
UTRECHTSE HEUVELRUG – Het lijkt erop dat het zenderfeest in de provincie Utrecht van de Zoogdiervereniging (vijf wolven zenderen) niet alleen verstoord wordt door de aanwezigheid van wolf Sam en dierenrechtenorganisaties maar ook door advies uit Wageningen. De Faunabeheereenheid in Utrecht heeft namelijk bij WENR een eigen advies ingewonnen, met daarin andere bevindingen. WENR adviseert…

