UTRECHTSE HEUVELRUG – De meeste wolven leven in stilte hun eigen wolven leven. Er zijn echter wolven die ons bijblijven en die knagen aan onze kennis, ons geweten en gevoel. Een goed voorbeeld daarvan is wolvin Juultje (GW4243f). Wolven in Utrecht noemde haar zo omdat ze veel bij Soestdijk werd gezien. Op 29 september 2026 is een hoorzitting* over hoe zij een jaar geleden werd gedood. Haar leven en dood laten zien wat er allemaal mis en goed gaat. En er zijn nieuwe feiten.
Foto bij artikel: Wolf Juultje | Copyright Voordelens/Wolven in Utrecht
In 2024 was er ineens een klein mank wolfje in het territorium van de roedel van de Utrechtse Heuvelrug. Dat was apart. Want wolvinnen, in dit geval wolvin Eva, dulden geen andere wolvinnen in hun territorium.
Maar dit kleine zwervende wolfje werd in 2024 bij Zeist aangereden, in het territorium van de Utrechtse roedel. Ze was zwaargewond en bleef daarom in het gebied. Ze herstelde geleidelijk aan gedeeltelijk en wist zich ondanks de fracturen te redden. Het toont de herstelkracht en taaiheid van wolven aan. Niet elke zwaargewonde wolf hoeft gedood te worden. Wolven zijn sterke dieren, die ondanks ernstige verwondingen zelfstandig verder kunnen leven.
Raadsels rond haar leven
Hoe wolvin Juultje in en rond het territorium van de roedel van de Utrechtse Heuvelrug kon blijven, is iets wat we nooit te weten zullen komen. Duldde wolvin Eva haar omdat zij gewond en, zo bleek uit het autopsierapport, niet vruchtbaar was?
Op 22 september 2025 werd zij voor de tweede keer aangereden. Nu op de Doornseweg bij Leusden. Ze was zwaargewond. Ze werd om 21:06 uur gedood door een jager van Stichting Valwild. Deze ‘nood doding’ lijkt afschuwelijk en onprofessioneel omdat het schot door de voorpoot van de wolf ging. Er was geen wolvenkenner of dierenarts aanwezig.
*De hoorzitting 29 september 2026 gaat over de vraag of de nood doding juist is uitgevoerd en of de geldende wettelijke normen zijn nageleefd (zie toelichting onderaan artikel). Tijdens de hoorzitting legt Stichting Werkgroep Wolf Leusden het volledige dossier en juridische argumenten voor aan de Algemene Wet Bestuursrecht (Awb)-adviescommissie.
Over de Doornseweg is ecoduct Treeker Wissel. Deze veilige oversteekplaats voor dieren was door de jacht op wolf Bram in een executiezone veranderd en een groot gevaar geworden voor dieren: er stonden jagers. Wolven zijn zeer intelligente en opmerkzame dieren, maar zij weten uiteraard niet dat de jagers er staan voor een specifieke wolf en dat de rest van het wild veilig kan doorlopen. Die avond was er, Wolven in Utrecht was getuige, een grote jachtpartij in het oosten van het landgoed, ter hoogte van de aanrijding. Dieren vlogen in paniek alle kanten op. Vermoedelijk kwam Juultje daardoor gedesoriรซnteerd op de Doornseweg weg terecht. En ze kon door haar eerdere aanrijding al niet snel en makkelijk lopen.
Uit het autopsierapport bleek dat haar leeftijd vermoedelijk 17 maanden was. Biologisch gezien onmogelijk. Want zij was in mei 2024 betrokken bij een schadegeval in Kampen. Als zij 17 maanden oud was toen ze overleed, was ze in mei 2024 net geboren en nog doof en blind in het hol.
Wolven in Utrecht zocht het uit en verifieerde de informatie bij BIJ12, Dutch Wildlife Health Center (DWHC) en wolvendeskundige Rick van Malssen en kreeg daarop duidelijke antwoorden waardoor we kwamen tot de volgende bevindingen.
Te jong ingeschat door lage gewicht en onvruchtbaarheid?
Op 15 mei 2024 was wolvin Juultje voor het eerst betrokken bij een schadegeval in Kampen. Dat wil zeggen, haar DNA en GW-code kwamen toen voor het eerst in beeld. Zij moet bij de determinatie ten minste 2 jaar oud zijn geweest. Als een wolf de roedel verlaat, is hij of zij meestal tussen de 1,5 en 3 jaar oud. Het gebeurt zelden dat een wolf al op 1-jarige leeftijd de roedel verlaat, meestal gaan ze (tijdelijk) terug naar hun geboorteroedel. Dat was bij Juultje niet het geval. Zij was daarom ten minste 2 jaar oud in mei 2024.
Ze kreeg de genetische code GW4243f. Het is niet bekend waar zij vandaan kwam en wie haar ouders zijn. Het is mogelijk dat de ouders van GW4243f nog niet eerder in de monitoring zijn voorgekomen en dat daarom de geboorteroedel niet te bepalen is. Aan de schadegevallen is wel haar route vanuit Overijssel op te maken. Zo kwam zij via Kampen en Nijkerk in Gelderland en Utrecht terecht.
Op het moment van de aanrijding op 22 september 2025 was zij daarom niet 17 maanden oud, maar ten minste 3 jaar en 7 maanden.
In het autopsierapport staat ”vermoedelijke leeftijd jaarling 17 maanden”. Deze ecologische gegevens over bijvoorbeeld leeftijd en maaginhoud worden aangeleverd door WENR. Het is niet een schatting van DWHC zelf, de gegevens worden opgenomen in het autopsierapport.
Artikel gaat verder na het bestand:
Omdat het hier om een uitzonderlijk klein wolfje ging van maar 25,5 kg en zij niet vruchtbaar was, is een verkeerde inschatting snel gemaakt, zeker als er geen eerdere data worden meegenomen in de schatting.
“Geslachtsapparaat: vrouwelijk, inactief, ovaria niet gevonden” betekent dat de voortplantingsorganen op het moment van onderzoek niet actief waren, en de eierstokken niet zijn aangetroffen.
Het ontbreken van eierstokken kan verklaren waarom zij zo klein bleef. Wolvinnen in Nederland wegen normaal gesproken tussen de 36 en 39 kilogram. En het kan duiden waarom zij werd geduld door een andere wolvin: ”Als de teef inderdaad onvruchtbaar was en geen hormonen tentoonspreidde, kan dat verklaren dat ze geaccepteerd werd,” zo vertelt Rick van Malssen.
Artikel gaat verder na de video’s (het is zoals gewoonlijk niet toegestaan onderzoek/media te hergebruiken, je kunt linken naar pagina’s, gebruik maken van citaatrecht met bronvermelding of vragen stellen per mail):
Wat leert het leven en de dood van Juultje ons?
De geschiedenis van wolvin Juultje leert ons dat niets vanzelfsprekend is als het over wolven gaat.
- Wolven zijn pas na 2 jaar vruchtbaar. Een klein wolfje zonder eierstokken betekent niet dat ze nog geen 2 jaar oud is. Het kan een weeffout of iets anders betekenen.
- Een wolvin duldt kennelijk een andere wolvin als het geen vruchtbaar vrouwtje is en/of als ze gehandicapt is.
- De jacht op een wolf en andere dieren kan de dood van een ander zeldzaam beschermd dier, in dit geval een wolf, tot gevolg hebben.
- Stichting Wildaanrijdingen gaat niet per definitie professioneel te werk. Lees daarover meer onderaan artikel bij: Belangverstrengeling. Het interne advies naar Valwild is: schieten. Zelfs al heeft een wolf maar een pootbreuk. Dit staat haaks op de wettelijke plicht.
- Wolven zijn veel taaiere dieren dan we denken. E
En last but not least:
Een aangereden zwaargewonde wolf hoeft niet per se gedood te worden. Nu heeft een wolf mazzel als hij zich met zijn laatste krachten weet te verbergen na een aanrijding. Anders wordt hij gedood. Zelfs wanneer net over de Belgische grens dierenopvang in Opglabbeek paraat is om een gewonde wolf uit Nederland op te vangen.
Het is niet voor niets dat andere landen opvang en revalidatie hebben voor wolven. Nederland loopt daarin hopeloos achter. Een wolf kan genezen en herstellen. De geschiedenis van Juultje laat zien dat een wolf zelfs zonder hulp van mensen verder kan leven.
De Awb-hoorzitting met Stichting Werkgroep Wolf Leusden op 29 september 2026* (zie bericht van de werkgroep onderaan het artikel) zal de aandacht richten op hoe wolvin Juultje werd gedood en of de geldende wettelijke normen werden gehanteerd. Hopelijk zal het ook aan het denken zetten hoe we omgaan met aangereden wolven. Tot nu toe is Nederland daarin het slechtste jongetje van de klas.
Belangenverstrengeling
Beleid, plannen, adviezen en belangen in Utrecht zijn al schimmig, maar nu komen daar verschillende visies voor de Faunabeheereenheid (FBE) Utrecht bij. Gijs de Kruif, voorzitter van de Faunabeheereenheid (met daarin ook bestuursleden van de landgoederen), voormalig wethouder Woudenberg (destijds samen met Wilbert Nijlant van Landgoed Den Treek lid van Stuurgroep Henschotermeer), wordt opvolger van Mirjam Sterk, gedeputeerde van Utrecht.
De Stichting Valwild valt onder de FBE en zijn betrokken bij aanrijdingen met een wolf. De vrijwilligers worden met een heel andere visie aangestuurd dan algemeen geldt bij een (strikt) beschermde diersoort. De verslagleggende secretaris van Stichting Valwild is ook werkzaam bij het Schoutenhuis in Woudenberg, die de privรฉlandgoederen in de regio beheert.
De wolven van de Utrechtse Heuvelrug liggen onder vuur: ze lopen volgens landgoed Den Treek-Henschoten de recreatie in de weg, worden verstoord door Defensie, er wordt op ze gejaagd, ze hebben te maken met veel loslopende honden en drukte, er zijn verstoringen bij het nest en ze zijn bij herhaling verkeersslachtoffer. Er zijn, zo blijkt uit de jaarverslagen van Stichting Valwild, meer aanrijdingen met wolven dan bekend. Een aantal wolven maakte zich na een ongeluk uit de voeten en leefde verder. Terwijl het interne advies naar Valwild is: schieten. Zelfs al heeft een wolf maar een pootbreuk (zie onderaan artikel).
Daarnaast moeten van de provincie Utrecht ten minste vijf wolven worden gevangen (met een valstrik), verdoofd en gezenderd, met alle mogelijke fatale gevolgen vandien.
Waarom wolven direct moeten worden doodgeschoten in Utrecht
De Stichting Valwild Utrecht valt onder de Faunabeheereenheid van de provincie Utrecht. De secretaris van de Stichting Valwild is Hans Jansens van Gellicum, ook werkzaam bij het Schoutenhuis in Woudenberg, dat alle landgoederen beheert.
De Valwild stichting die onder meer na een aanrijding met een wolf ter plaatse is, net zoals de politie, het ODU, de FBE, het landgoed, heeft ook eigen advies ingewonnen over hoe te handelen bij een aanrijding van een wolf. Zo staat in een jaarverslag te lezen:
โ18 mei hebben alle vrijwilligers een uitnodiging ontvangen voor een lezing over ondraaglijk lijden van aangereden dieren en dan speciaal van de wolf. Hiervoor was uitgenodigd de heer Marjo Hoedemaker en een beleidsmedewerker van de provincie Utrecht die o.a. over de opdracht van doden van valwild gaat. De heer Hoedemaker heeft 60 jaar ervaring met wilde dieren hier in Nederlandse Dierenparken maar ook in het buitenland. Hij heeft een duidelijk verhaal gehouden over de wilde dieren in het algemeen en over aangereden dieren die in het wild leven en dan in het bijzonder over de verschillen van het ree en de wolf.
B.v. de wolf is een in het wild levend dier die niet gewend is aan de mens en belangrijk is dat die schuwheid naar de mens zo blijft daarom is een โREVALIDATIEโ bij bv gebroken poot niet wenselijk daar het dier dan met mensen in aanraking moet zijn en dat is in mensentaal onmenselijk voor de wolf omdat dit tegen zijn natuur ingaat. Ook zal de wolf met een gebroken poot een probleem hebben om voedsel te bemachtigen naast aaseter jaagt de wolf en moet daarom hard kunnen lopen.
In Nederland kunnen weliswaar wolven leven maar gezien de grootte van natuurlijke gebieden is dat voor een โgehandicapte wolfโ niet haalbaar omdat het aanbod van natuurlijke dode prooidieren niet aanwezig is, de kans bestaat dan dat de gehandicapte wolf een prooi gaat zoeken die makkelijk te pakken is denk dan bv aan dieren rondom het huis.
Dit in tegenstelling met bv dieren die grazen en met een gebroken poot zich kunnen redden omdat ze toch overal voedsel kunnen vinden. De wolf is een dier wat vluchtgedrag toont, zal bij een aanrijding een wolf blijven liggen dan is dat onnatuurlijk en is het dier zo gewond dat onnodig lijden voorkomen moet worden.โ
Commentaar Wolven in Utrecht
Met deze informatie en instructies worden medewerkers van Stichting Valwild naar een aangereden wolf gestuurd?
Gelukkig wisten een aantal aangereden wolven op tijd te ontkomen om rustig verder te leven. Zo was wolf Bram al eerder aangereden, evenals wolvin Juultje. En in de jaarverslagen van Stichting Valwild staan meer aanrijdingen met wolven vermeld, die tijdig waren vertrokken. Anders waren ze meteen doodgeschoten en was er waarschijnlijk geen enkele wolf meer op de Utrechtse Heuvelrug.
In het jaarverslag van 2025 staat
”De wolf : Zijn hierover in overleg met de provincie en er is een interventie richtlijn gemaakt voor afhandeling wolf en goudjakhals.”
Tot dat er is, werken ze kennelijk met het dierentuinadvies dat niet strookt met de wettelijke kaders…
Deze informatie staat in het artikel:
*๐๐ฒ๐๐๐ฎ๐ฎ๐ฟ ๐๐ถ๐ท๐๐ฒ ๐๐ฎ๐ป ๐ป๐ผ๐ผ๐ฑ๐ฑ๐ผ๐ฑ๐ถ๐ป๐ด ๐๐ผ๐น๐๐ถ๐ป ๐๐ช๐ฐ๐ฎ๐ฐ๐ฏ๐ณ (Juultje)
๐๐ฉ ๐๐ ๐ฌ๐๐ฉ๐ญ๐๐ฆ๐๐๐ซ ๐ฏ๐ข๐ง๐๐ญ ๐๐ ๐ก๐จ๐จ๐ซ๐ณ๐ข๐ญ๐ญ๐ข๐ง๐ ๐ฉ๐ฅ๐๐๐ญ๐ฌ ๐จ๐ฏ๐๐ซ ๐จ๐ง๐ฌ ๐๐๐ณ๐ฐ๐๐๐ซ ๐ญ๐๐ ๐๐ง ๐๐ ๐๐๐ฐ๐ข๐ฃ๐ณ๐ข๐ง๐ ๐ฏ๐๐ง ๐จ๐ง๐ฌ ๐ก๐๐ง๐๐ก๐๐ฏ๐ข๐ง๐ ๐ฌ๐ฏ๐๐ซ๐ณ๐จ๐๐ค ๐ซ๐จ๐ง๐ ๐๐ ๐ง๐จ๐จ๐๐๐จ๐๐ข๐ง๐ ๐ฏ๐๐ง ๐ฐ๐จ๐ฅ๐ฏ๐ข๐ง ๐๐๐๐๐๐๐. ๐๐ข๐ฃ ๐ฐ๐๐ซ๐ ๐จ๐ฉ ๐๐ ๐ฌ๐๐ฉ๐ญ๐๐ฆ๐๐๐ซ ๐๐๐๐ ๐ง๐ ๐๐๐ง ๐๐๐ง๐ซ๐ข๐ฃ๐๐ข๐ง๐ ๐จ๐ฉ ๐๐ ๐๐จ๐จ๐ซ๐ง๐ฌ๐๐ฐ๐๐ ๐ข๐ง ๐๐๐ฎ๐ฌ๐๐๐ง ๐๐จ๐จ๐๐ ๐๐ฌ๐๐ก๐จ๐ญ๐๐ง.
๐ท๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐๐๐ ๐๐๐๐ ๐ฟ๐๐ข๐ ๐๐๐, 28 ๐๐ข๐๐ข๐ ๐ก๐ข๐ 2026
Ons handhavingsverzoek gaat nadrukkelijk niet over de vraag รณf een zwaargewonde wolf in een noodsituatie uiteindelijk mag worden gedood. Het gaat over ๐๐ ๐ฐ๐ข๐ฃ๐ณ๐ ๐ฐ๐๐๐ซ๐จ๐ฉ ๐๐๐ญ ๐ข๐ฌ ๐ ๐๐๐๐ฎ๐ซ๐ ๐๐ง ๐๐ ๐ฏ๐ซ๐๐๐ ๐จ๐ ๐๐๐๐ซ๐๐ข๐ฃ ๐๐ ๐ ๐๐ฅ๐๐๐ง๐๐ ๐ฐ๐๐ญ๐ญ๐๐ฅ๐ข๐ฃ๐ค๐ ๐ง๐จ๐ซ๐ฆ๐๐ง ๐ณ๐ข๐ฃ๐ง ๐ง๐๐ ๐๐ฅ๐๐๐๐.
Daar zitten wat ons betreft inmiddels meerdere juridische knelpunten.
Centraal staat aฬฒrฬฒtฬฒiฬฒkฬฒeฬฒlฬฒ ฬฒ1ฬฒ1ฬฒ.ฬฒ2ฬฒ8ฬฒ ฬฒvฬฒaฬฒnฬฒ ฬฒhฬฒeฬฒtฬฒ ฬฒBฬฒeฬฒsฬฒlฬฒuฬฒiฬฒtฬฒ ฬฒaฬฒcฬฒtฬฒiฬฒvฬฒiฬฒtฬฒeฬฒiฬฒtฬฒeฬฒnฬฒ ฬฒlฬฒeฬฒeฬฒfฬฒoฬฒmฬฒgฬฒeฬฒvฬฒiฬฒnฬฒgฬฒ ฬฒ(ฬฒBฬฒaฬฒlฬฒ)ฬฒ. Dat artikel bepaalt dat iedereen die een in het wild levend dier doodt of vangt, moet voorkomen dat het dier o๐ง๐จ๐๐ข๐ ๐ฅ๐ข๐ฃ๐๐ญ. Juist bij een nooddoding is dat geen vrijblijvende norm.
Daarnaast speelt aฬฒrฬฒtฬฒiฬฒkฬฒeฬฒlฬฒ ฬฒ1ฬฒ1ฬฒ.ฬฒ2ฬฒ7ฬฒ ฬฒBฬฒaฬฒlฬฒ, de specifieke zorgplicht voor in het wild levende dieren. Ook de wijze waarop met een gewond wild dier wordt omgegaan, moet dus zorgvuldig zijn.
Een belangrijk onderdeel van ons bezwaar betreft vervolgens aฬฒrฬฒtฬฒiฬฒkฬฒeฬฒlฬฒ ฬฒ3ฬฒ:ฬฒ2ฬฒ ฬฒAฬฒwฬฒbฬฒ. Een bestuursorgaan moet bij de voorbereiding van een besluit de nodige kennis verzamelen over de relevante feiten. Wij betwisten dat voldoende onafhankelijk en diepgaand is onderzocht wat er bij deze nooddoding precies is gebeurd. Dat geldt temeer nu er veterinaire bevindingen liggen die vragen oproepen over de wijze waarop het dier is doodgeschoten.
Ook aฬฒrฬฒtฬฒiฬฒkฬฒeฬฒlฬฒ ฬฒ3ฬฒ:ฬฒ4ฬฒ6ฬฒ ฬฒAฬฒwฬฒbฬฒ, de verplichting tot een deugdelijke motivering, speelt een belangrijke rol. In de stukken staan bevindingen en conclusies die naar onze mening niet zonder meer met elkaar te verenigen zijn. Een bestuursorgaan kan een handhavingsverzoek niet afwijzen met stellige conclusies wanneer juist over de feiten waarop die conclusies rusten nog relevante vragen bestaan.
Inmiddels beschikken wij bovendien over ๐๐๐ง๐ฏ๐ฎ๐ฅ๐ฅ๐๐ง๐๐ ๐ฉ๐จ๐ฅ๐ข๐ญ๐ข๐๐ ๐๐ ๐๐ฏ๐๐ง๐ฌ die wij vรณรณr de hoorzitting aan het dossier hebben toegevoegd. Ook die informatie roept nieuwe vragen op die rechtstreeks raken aan de beoordeling of onnodig lijden is voorkomen. ๐ญ๐ฒ๐ธ๐ฒ๐ฟ ๐ผ๐ฝ ๐ด๐ฒ๐ฏ๐ถ๐ฒ๐ฑ ๐๐ฎ๐ป ๐ต๐ฒ๐ ๐น๐ถ๐ท๐ฑ๐ฒ๐ป.
En dan is er natuurlijk nog de wijze waarop GW4243f daadwerkelijk is doodgeschoten. De veterinaire bevindingen daarover zijn voor ons een zeer belangrijk onderdeel van deze procedure. **Wat daar precies uit blijkt en waarom wij vinden dat dit juridisch zwaar weegt, houden we bewust nog even uit de openbaarheid.**
In bezwaar geldt bovendien aฬฒrฬฒtฬฒiฬฒkฬฒeฬฒlฬฒ ฬฒ7ฬฒ:ฬฒ1ฬฒ1ฬฒ ฬฒAฬฒwฬฒbฬฒ: het besluit moet volledig worden heroverwogen. De nieuwe stukken en aanvullende informatie kunnen dus niet eenvoudig terzijde worden geschoven.
Op ๐๐ ๐ฌ๐๐ฉ๐ญ๐๐ฆ๐๐๐ซ leggen wij het volledige dossier en onze juridische argumenten voor aan de Awb-adviescommissie.
Lees alles over Juultje:
24 september ’25: https://tinyurl.com/ycke6m62
29 september ’25: https://tinyurl.com/42mxbt59
01 oktober ’25: https://tinyurl.com/2sny7zc8
13 november ’25: https://tinyurl.com/378tjsba
27 november ’25: https://tinyurl.com/2u83yja2
04 december ’25: https://tinyurl.com/msp9b3tr
09 januari ’26: https://tinyurl.com/yc28kcjs
17 januari ’26: https://tinyurl.com/mwnns2ny
09 februari ’26: https://tinyurl.com/mr44edch
17 juli ’26: https://h1.nu/1CJUs
