Foto bij artikel: copyright Anima | Wolven in Utrecht

UTRECHTSE HEUVELRUG – Van de nog geen 200 wolven in Nederland hoorde je weinig de afgelopen tijd, afgezien van waarnemingen. Het is de ‘dispersietijd’, jonge wolven zoeken een eigen territorium en komen soms in de bebouwde kom terecht. Toch lijkt het in de media en de politiek alsof we overspoeld worden door hordes levensgevaarlijke wolven die optrekken naar de Randstad. Een beeld dat gecreëerd wordt door staatssecretaris Silvio Erkens (LVVN) en wolvenhatende kamerleden, boeren, jagers(vereniging) en landgoederen. Als het over wolven gaat, worden cijfers, de wet en de wetenschap weggelachen. Drie incidenten in 11 jaar tijd worden als joker ingezet. Lees het laatste nieuws en bekijk mooie recente beelden.

Op 2 oktober 2026 doet de rechter uitspraak over het zenderen van vijf wolven van de Utrechtse Heuvelrug. De zender van wolf Sam is sinds dit jaar spoorloos. Er werd zelfs recent tevergeefs met een vliegtuig naar de zender gezocht. De wolf was gezenderd op Nationaal Park Hoge Veluwe. Op dinsdag 1 september 2026 was een 6 uur durend debat over de wolf in de Tweede Kamer. En de wolven zelf? Die hebben welpen (op) te voeden en gaan binnenkort met ze op jacht. Er zijn de laatste tijd veel waarnemingen uit ’t Gooi, niet verwonderlijk, het hoort al sinds 2023 bij het territorium van de wolven van de Utrechtse Heuvelrug.

In dit artikel:

• Zenderen en vangen van wolven
• Wolvendebat van 1 september 2026
• Drie incidenten als joker ingezet
• Gunstige staat van instandhouding
• Hoorzitting 29 september over de dood van wolvin Juultje
• Illegale afschot wolf Bram
• Gedrag roedel – wolven in ’t Gooi

Zenderen en vangen van wolven

De wolven van Nationaal Park Hoge Veluwe zijn de onderzoekers van WUR en medewerkers van Nationaal Park Hoge Veluwe steeds te slim af: ze laten zich niet vangen om verdoofd en gezenderd te worden. Het lukte slechts een keer. Vorig jaar oktober werd wolf Sam gezenderd. Hij nam meteen de benen, liep ongeveer 2500 kilometer en kwam op de Utrechtse Heuvelrug terecht. Al in januari zag Wolven in Utrecht dat hij geen zender meer droeg. WUR hield zijn kaken op elkaar en gaf pas afgelopen zomer schoorvoetend toe dat zij of de wolf of de zender kwijt zijn.

Het is nog niet gelukt meer wolven te zenderen. Wolven laten zich namelijk nauwelijks van dichtbij zien. In een artikel over het zenderproject op de site Resource Online van Wur staat:

”En zo dichtbij een wolf kom je niet zomaar, is inmiddels duidelijk. De jachtopzieners van park De Hoge Veluwe kennen het gebied van haver tot gort en hebben een vrij goed beeld van waar de dieren zitten. Maar zelfs met die kennis heeft de dierenarts maar een paar keer een wolf gezien. En maar een of twee keer was het dier binnen de vereiste schootsafstand.”

Het blijkt dat de onderzoekers daarom inmiddels de wolven proberen te vangen met levende dieren: schapen. Dat mag niet. De Faunabescherming heeft daarom een handhavingsverzoek ingediend bij de provincie Gelderland om op te treden tegen een wolvenval met levende lokdieren. Zo schrijft De Faunabescherming op X:

De vergunning voor WUR en NPHV loopt op 1 oktober 2026 af.

Pril geluk bij Utrechtse wolven, maar provincie legt met vangen, verdoven en zenderen bom onder de pax

Je kunt je afvragen waarom voor deze tijd- en geldrovende zenderprojecten wordt gekozen. Wolvendeskundige Rick van Malssen zegt daarover:

“In landen als Polen en Italië worden gewonde aangereden wolven gerevalideerd en vervolgens uitgezet met een zender. Tientallen wolven lopen in die landen rond met een zender voor wetenschappelijk onderzoek. In Nederland zou dat neerkomen op één tot twee dieren per jaar. We ontlopen dan het hele nare proces van vangen met klemmen en risico’s op zelfverminking en schade door stress. Deze alternatieve handelswijze kan een enorme besparing betekenen op dit vrij kostbare project dat over honderdduizenden euro’s gaat..”

Wolvendebat 1 september 2026

Het kabinet had voor de zomer een pakket aan maatregelen samengesteld wat betreft de wolf. De Tweede Kamer debatteerde op dinsdag 1 september over dit ‘wolvenbeleid’ en andere onderwerpen rondom de wolf in Nederland.

Staatssecretaris Erkens stuurde de Kamer in mei 2026 een brief waarin hij het wolvenbeleid toelichtte. Op 27 augustus, enkele dagen voor het debat, stuurde de staatssecretaris een nieuwe brief aan de Tweede Kamer over de ontwikkelingen in het wolvenbeleid. De dag voor het debat gaf Erkens een interview aan De Telegraaf dat olie op het vuur gooide. Uitspraken over ”wereldvreemde” organisaties die opkomen voor de wettelijke bescherming van de wolf schoten mensen in de verkeerde keel. Ondanks aandringen van een aantal kamerleden nam hij geen enkel woord terug uit het interview.

Zo zegt Erkens in De Telegraaf:
„De wereld staat in de fik, er is van alles aan de hand en tegelijkertijd zijn er mensen in ons land die begrafenissen organiseren voor wolf Bram. Totaal wereldvreemd”, aldus Erkens. Nog minder begrip heeft hij voor organisaties die juridische procedures zijn gestart tegen het afschot van de wolf.

Een onderzoek van WUR over de gunstige staat van instandhouding van de wolf in Nederland, toont aan dat Nederland ecologisch en juridisch ruimte zou hebben voor maximaal 56 wolvenroedels.

Erkens vindt dit wetenschappelijke onderzoek ronduit belachelijk. Ook in het debat afgelopen dinsdag waren er kamerleden die totaal geen interesse hadden in wetenschappelijk onderzoek. Er werd veel gedebatteerd op emotie; wetenschappelijk onderzoek werd weggelachen of met een ander onderzoek weersproken.

Volkskrant journalist Jean-Pierre Geelen schreef vrijdag 4 september:

”Ruim zes uur spraken ze over de wolf: de Tweede Kamer en staatssecretaris Silvio Erkens. Aan het eind lagen twintig moties op tafel, maar was je geen steek wijzer. Logisch: veel (niet alle!) Kamerleden waren meer bezig zichzelf te profileren en anderen vliegen af te vangen dan met inhoudelijk discussiëren over de wolf. Wat opviel, was een verbijsterend gebrek aan feitelijkheid. Dat leidde tot een stroom aan beweringen en stelligheden die schreeuwden om kennis en kunde. Om wetenschap, kortom. Maar ja. Die was ter plekke afgeschaft.”

Meer lezen over het debat?

• Nieuwe Oogst: 56 wolvenroedels ‘niet realistisch’, Kamer in debat over wolvenbeleid
• Lees op X de mening van Wolven in Utrecht over het debat afgelopen dinsdag, bij de berichten van 31 augustus tot en met 4 september.
• Naturalis: Wolvenbeleid op basis van wetenschap
• WUR: Gunstige referentiewaarden voor de wolf in Nederland: Populatieomvang en verspreidingsgebied volgens de Habitatrichtlijn
• Mening van Animal Rights over het wolvenbeleid en het debat

In 11 jaar tijd 3 incidenten

Antiwolfpartijen lobbyen flink op de achtergrond. Ook voor dit debat werden de kamerleden rijkelijk voorzien van informatie en gesouffleerd door antiwolf boeren, landgoederen, jagers en stichtingen.

Lobbyen zet zoden aan de dijk, dat blijkt uit de verlaging van de beschermde status van de wolf. Een politieke beslissing. Maar voor het sentiment werken de drie incidenten die er de afgelopen 11 jaar zijn geweest met wolven en mensen in Nederland, kennelijk subliem. Ze werden zo vaak, en zo gechargeerd gebruikt tijdens het debat dat het lijkt alsof de nationale veiligheid in het geding is. En Erkens voert dat beeld gretig met zijn interview in De Telegraaf en berichten op X voor en na het debat.

Er zijn sinds 2015 ongeveer 200 wolven in Nederland. Jaarlijks bezoeken miljoenen mensen de natuur. De kans dat er een incident is tussen een mens en een wolf is niet 0, maar wel bijna 0: 00,002%.

En de drie incidenten die er waren, kwamen niet helemaal uit de lucht vallen. Wolven zijn territoriale dieren. Ze kunnen in zeer zeldzame gevallen defensief verdrag vertonen in hun territorium. Op landgoed Den Treek was wolf Bram in welpentijd defensief. In Nationaal Park Hoge Veluwe was een incident met een hardloopster. Op beide uitgesproken antiwolflandgoederen was op basis van beeldmateriaal geen sprake van predatie, maar van waarschuwen. Wolven eten geen mensen. Zie ook deze drie artikelen:

• Wolven doden voor co-existentie
• Zorgt de wolf zelf voor angst, of is het de agressieve lobby van onwillige boeren en landgoederen
• Waarom en hoe moet je samenleven met wolven?

Aan cijfers hadden Erkens en veel kamerleden geen boodschap. Het was vooral een debat over emotie en beeldvorming met veel cowboytaal.

Erkens beweerde in het debat dat terreinbeherende organisaties en landgoedeigenaren wolven mogen verjagen, net zoals dierhouders wolven mogen wegjagen uit een weide.

Zo stelde Erkens bijvoorbeeld dat Nationaal Park Hoge Veluwe de wolven mag verjagen als ze een bres slaan in de moeflons van het park.

Dat is niet zo en geeft een totaal verkeerd signaal. Een wolf mag nog steeds niet eigenhandig verstoord, verjaagd of bejaagd worden. Uitzondering is natuurlijk wel de schapenweide om het vee te beschermen (licht en geluid). Ter bescherming van vee is uiteraard onder voorbehoud dat het vee volgens de richtlijnen beschermd staat. Dus echt volgens die richtlijnen en niet met broddelwerk.

Het overige zonder vergunning verjagen of verstoren van wolven mag alleen onder strenge voorwaarden door de provincie aangewezen bevoegde personen.

In de Europese wetgeving (de Habitatrichtlijn) en de Nederlandse Omgevingswet staat namelijk dat je beschermde dieren met rust moet laten. Er staat echter een uitzondering in: als er geen andere bevredigende oplossing is én er sprake is van een dreiging voor de openbare veiligheid of ter bescherming van vee, mag er wel worden ingegrepen. Onder strenge voorwaarden en niet om een wolf van het pad af te jagen of een onhandige locatie van een roedel te verstoren.

En beweringen over beheren en een eigen gunstige staat van instandhouding berekenen en uitvoeren? Ook dat kan niet. Lees daarover meer in het artikel van Stichting Werkgroep Wolf Leusden.

In het debat was weinig ruimte en aandacht voor het stropen (strafbaar) van wolven; dat is de grootste zorg op dit moment. Terug in het vizier: Wolvenstroperij in Nederland van Ecojust

De actieve lobby van privé landgoederen voor beheer, nulzones en verlaging status wolf

Gunstige staat van instandhouding, wat is dat en waarom is het belangrijk?

Er wordt veel gepraat over de ”gunstige staat van in standhouding van de wolf” (GSI). Wat is dat precies en waarom is dat belangrijk?

Een gunstige staat van instandhouding van de wolf betekent dat de wolvenpopulatie groot genoeg is, zich stabiel verspreidt en over voldoende leefgebied beschikt om op de lange termijn te overleven.

De gunstige staat van instandhouding van de wolf wordt bepaald aan de hand van ecologische criteria uit de Europese Habitatrichtlijn die meten of een populatie op lange termijn levensvatbaar is.

WUR had op verzoek van Rummenie berekend hoeveel roedels dat zouden zijn in Nederland. Uitkomst: tussen de 26 en 56. Deze wetenschappelijk onderzochte uitkomst beviel Rummenie niet, hij vond het te hoog. Er wordt daarom nu een tweede onderzoek gedaan door een andere partij.

Maar die gunstige staat van instandhouding en de daarme verlaagde beschermde status van de wolf (van strikt beschermd naar beschermd) ligt op Europees niveau onder vuur.

Gunstige staat van instandhouding van de wolf onder vuur

De Europese Unie heeft de beschermingsstatus van de wolf verlaagd van “strikt beschermd” naar “beschermd”. Deze beslissing is echter wetenschappelijk ongedekt en juridisch aanvechtbaar, omdat de overgrote meerderheid van de EU-lidstaten op nationaal niveau niet kan bewijzen dat de wolf een gunstige staat van instandhouding heeft bereikt.

Europese statusverlaging wolf is politiek, niet wetenschappelijk

Volgens de wet is zo’n verlaging pas toegestaan als een diersoort een ‘gunstige staat van instandhouding’ heeft bereikt. De officiële cijfers laten echter het tegenovergestelde zien.

• Geen gunstige status: De overgrote meerderheid van de EU-landen kan op nationaal niveau niet bewijzen dat de wolf in een gunstige staat van instandhouding verkeert.
• Politieke onwil: Omdat de noodzakelijke wetenschappelijke basis ontbreekt, is de Europese statusverlaging puur gebaseerd op politieke onwil.
• Wat natuurorganisaties doen: Met behulp van de officiële natuurrapportages willen organisaties voorkomen dat EU-landen de bescherming van wolven lokaal verlagen, de statusverlagingen die al zijn gebeurd aanvechten, en de Europese beslissing uiteindelijk terugdraaien. Ook moet dit voorkomen dat de politieke methode die bij de wolven is gebruikt, straks ook op andere diersoorten (zoals beren) wordt toegepast.

Ondanks het aantal van ruim 20.000 wolven in Europa is de gunstige staat van instandhouding nog lang niet bereikt is. De dieren stammen af van relatief kleine restpopulaties op het dieptepunt van het uitroeiingsbeleid door de mens, juist voordat internationale beschermingsmaatregelen zoals Habitatrichtlijnen en Bernconventie in kracht traden.

Relevante links:

• Officiële natuurrapportages: EIONET Artikel 17 Portal
• Concerns over the EU’s wolf downlisting proposal
• Downlisting European Nature: From the Wolf to the Stress Test
• Why the EU’s downlisting of the wolf (Canis lupus) lacks a scientific basis and breaches EU law
• Misleading Success: Genomes Reveal Critical Risks to European Gray Wolves

”De boodschap in de data is ondubbelzinnig: de Europese wolf is teruggekeerd, maar hij is nog niet veilig”

De gruwelijke dood van wolfje Juultje

Maandag 22 september 2025 werd in het oosten van Den Treek door het landgoed gejaagd met een grote groep jagers en jachthonden. Wild vloog in paniek alle kanten op. Wolven in Utrecht was getuige van de jachtpartij. Meer zuidelijk waren de jachtactiviteiten op wolf Bram (GW3237m) in volle gang. De veilige oversteekplaats over de Doornseweg, ecoduct Treeker-Wissel, was door de jacht op wolf Bram onklaar gemaakt, het was een dodelijke val voor wolven geworden.

Dit resulteerde in de aanrijding van een vluchtende wolvin (GW4243f), die al langere tijd rond en in het territorium was.

Na autopsie bleek dat het wolfje eerder een ongeluk had en kreupel liep. Uit een second opinion over de autopsie bleek dat de nooddoding verkeerd was uitgevoerd. Het wolfje heeft ernstig geleden.

Wat dit al trieste verhaal ernstiger maakt, is het gebrek aan respect en deskundigheid. De wolvin werd namelijk niet alleen opgejaagd en aangereden, ze werd niet verdoofd en naar opvang vervoerd. Zij heeft er ten minste een uur gelegen om door een verkeerd uitgevoerde nooddoding via de voorpoot aan een vreselijk einde te komen. Meer erover staat in het second opinion rapport Natuurhulpcentrum Oudsbergen van de autopsie.

Werkgroep Wolf Leusden vroeg een handhavingsverzoek rond de dooddoding van wolvin Juultje (GW4243f). Dit verzoek werd afgewezen. Op 29 september 2026 is een hoorzitting over de afwijzing.

Lees meer over het ongeluk en de nooddoding:

Dood wolvin Leusden dreunt na: provincie Utrecht blijft wolven actief opjagen in plaats van beschermen

Zes aanrijdingen: wegen blijven Russisch roulette voor de wolven

Vluchtende wolvin gruwelijk doodgeschoten in Leusden

Na ongeluk doodgeschoten wolvin 22 september was ‘Juultje’ – woensdag nog een wolvin doodgereden

Een paar opnames van dit kleine wolfje (copyright Voordelens/Wolven in Utrecht)

Update 11 september 2026. Van Voordelens ontvingen we het volgende bericht dat zij schreven voor Bokt met het verzoek het bij deze videos te plaatsen:

De Stichting schrijft over de hoorzitting en het handhavingsverzoek:

”Ons handhavingsverzoek gaat nadrukkelijk niet over de vraag óf een zwaargewonde wolf in een noodsituatie uiteindelijk mag worden gedood. Het gaat over 𝐝𝐞 𝐰𝐢𝐣𝐳𝐞 𝐰𝐚𝐚𝐫𝐨𝐩 𝐝𝐚𝐭 𝐢𝐬 𝐠𝐞𝐛𝐞𝐮𝐫𝐝 𝐞𝐧 𝐝𝐞 𝐯𝐫𝐚𝐚𝐠 𝐨𝐟 𝐝𝐚𝐚𝐫𝐛𝐢𝐣 𝐝𝐞 𝐠𝐞𝐥𝐝𝐞𝐧𝐝𝐞 𝐰𝐞𝐭𝐭𝐞𝐥𝐢𝐣𝐤𝐞 𝐧𝐨𝐫𝐦𝐞𝐧 𝐳𝐢𝐣𝐧 𝐧𝐚𝐠𝐞𝐥𝐞𝐞𝐟𝐝.

Daar zitten wat ons betreft inmiddels meerdere juridische knelpunten.

Centraal staat a̲r̲t̲i̲k̲e̲l̲ ̲1̲1̲.̲2̲8̲ ̲v̲a̲n̲ ̲h̲e̲t̲ ̲B̲e̲s̲l̲u̲i̲t̲ ̲a̲c̲t̲i̲v̲i̲t̲e̲i̲t̲e̲n̲ ̲l̲e̲e̲f̲o̲m̲g̲e̲v̲i̲n̲g̲ ̲(̲B̲a̲l̲)̲. Dat artikel bepaalt dat iedereen die een in het wild levend dier doodt of vangt, moet voorkomen dat het dier o𝐧𝐨𝐝𝐢𝐠 𝐥𝐢𝐣𝐝𝐭. Juist bij een nooddoding is dat geen vrijblijvende norm.

Daarnaast speelt a̲r̲t̲i̲k̲e̲l̲ ̲1̲1̲.̲2̲7̲ ̲B̲a̲l̲, de specifieke zorgplicht voor in het wild levende dieren. Ook de wijze waarop met een gewond wild dier wordt omgegaan, moet dus zorgvuldig zijn.

Een belangrijk onderdeel van ons bezwaar betreft vervolgens a̲r̲t̲i̲k̲e̲l̲ ̲3̲:̲2̲ ̲A̲w̲b̲. Een bestuursorgaan moet bij de voorbereiding van een besluit de nodige kennis verzamelen over de relevante feiten. Wij betwisten dat voldoende onafhankelijk en diepgaand is onderzocht wat er bij deze nooddoding precies is gebeurd. Dat geldt temeer nu er veterinaire bevindingen liggen die vragen oproepen over de wijze waarop het dier is doodgeschoten.

Ook a̲r̲t̲i̲k̲e̲l̲ ̲3̲:̲4̲6̲ ̲A̲w̲b̲, de verplichting tot een deugdelijke motivering, speelt een belangrijke rol. In de stukken staan bevindingen en conclusies die naar onze mening niet zonder meer met elkaar te verenigen zijn. Een bestuursorgaan kan een handhavingsverzoek niet afwijzen met stellige conclusies wanneer juist over de feiten waarop die conclusies rusten nog relevante vragen bestaan.

Inmiddels beschikken wij bovendien over 𝐚𝐚𝐧𝐯𝐮𝐥𝐥𝐞𝐧𝐝𝐞 𝐩𝐨𝐥𝐢𝐭𝐢𝐞𝐠𝐞𝐠𝐞𝐯𝐞𝐧𝐬 die wij vóór de hoorzitting aan het dossier hebben toegevoegd. Ook die informatie roept nieuwe vragen op die rechtstreeks raken aan de beoordeling of onnodig lijden is voorkomen. 𝗭𝗲𝗸𝗲𝗿 𝗼𝗽 𝗴𝗲𝗯𝗶𝗲𝗱 𝘃𝗮𝗻 𝗵𝗲𝘁 𝗹𝗶𝗷𝗱𝗲𝗻.

En dan is er natuurlijk nog de wijze waarop GW4243f daadwerkelijk is doodgeschoten. De veterinaire bevindingen daarover zijn voor ons een zeer belangrijk onderdeel van deze procedure. **Wat daar precies uit blijkt en waarom wij vinden dat dit juridisch zwaar weegt, houden we bewust nog even uit de openbaarheid.**

In bezwaar geldt bovendien a̲r̲t̲i̲k̲e̲l̲ ̲7̲:̲1̲1̲ ̲A̲w̲b̲: het besluit moet volledig worden heroverwogen. De nieuwe stukken en aanvullende informatie kunnen dus niet eenvoudig terzijde worden geschoven.”

Afschot wolf Bram

Wolf Bram (GW3237m) werd op 1 december 2025 doodgeschoten. Dit gebeurde echter uren na de vergunning:

Animal Rights en Werkgroep Wolf Leusden doen aangifte tegen schutter wolf Bram en overige verantwoordelijken

EXPLOSIEF: Wolf Bram ook gestroopt, overheid kijkt weg – jagers zwaar in overtreding en logboek en welp zijn ‘zoek’!

Dierenrechtenorganisaties zoals Animal Rights en Stichting Werkgroep Wolf Leusden hebben aangifte gedaan tegen de schutters. De Omgevingsdienst Utrecht (ODU) heeft namelijk het handhavingsverzoek afgewezen over het doodschieten van wolf Bram buiten de toegestane tijden. In het najaar is daar mogelijk meer over bekend.

Wolven in ’t Gooi

Om de zoveel tijd vlammen alarmistische berichten op dat de wolven zelfs al in ’t Gooi lopen: ”Ze gaan naar de Randstad!”. De afgelopen tijd waren er geregeld waarnemingen van wolven in Blaricum, Laren, Baarn, Huizen, Hilversum en andere Gooise plaatsen. De Utrechtse wolven lopen echter al sinds 2023 in deze streek. De Heuvelrug loopt namelijk van Rhenen tot aan Huizen. In feite loopt het territorium over drie provinciegrenzen heen (Utrecht, Gelderland en Noord-Holland).

Het kan ook zijn dat er zwervers zijn. In de zogenaamde ‘dispersietijd’ gaan jonge wolven op zoek naar een eigen territorium, ze kunnen overal terechtkomen. Daar zijn nogal wat misverstanden over. Een wolf heeft geen Google Maps. Hij kan verdwalen of per ongeluk in bewoond gebied terechtkomen als hij rondtrekt of uit koers raakt tijdens een jacht.

Het belangrijkste is om wolven de ruimte te geven om richting het natuurgebied te gaan. Daarnaast zijn jonge wolven en welpen die nu meer op ontdekkingsreis gaan nieuwsgierig: ze kunnen blijven staan en kijken naar een mens. Dat betekent niet dat ze minder schuw zijn. Beelden worden echter misbruikt om negatieve sentimenten over wolven aan te jagen.

Beelden en berichten afgelopen tijd:

• Waarschuwing voor Gooise hondenbezitters vanwege wolf 
• Wolf steekt Bussumse heide over; meldingen nemen landelijk sterk toe
• Wolf in Gooise woonwijk gezien, hondenbezitters gewaarschuwd

Lees meer over de wolven en hun territorium in:

Alles over de wolven in de provincie Utrecht

Het territorium

Mooie beelden wolven Utrechtse Heuvelrug

Wolven in Utrecht ontving de afgelopen tijd veel mooie beelden van de wolven uit het hele territorium. De wolven zijn voornamelijk nachtactief en gaan binnenkort in roedelverband met de welpen op jacht. De welpen leren alle sociale vaardigheden, het territorium en het jagen. Pas als een wolf 2 jaar is, is hij volwassen. Houd je hond aan de lijn in wolvengebied, bewaar afstand van de wolf en zoek ze niet op. Komt een (jonge) wolf in zijn nieuwsgierigheid te dichtbij? Maak jezelf groot, maak lawaai en loop rustig achteruit om de afstand te vergroten.

Lees meer in de Veelgestelde Vragen.