Alarmistische verhalen over brutale of gevaarlijke wolven in Nederland zijn wetenschappelijk ongefundeerd en politiek handig, in plaats van gedreven door de vermeende uniekheid van de Nederlandse omstandigheden. Selectieve framing en niet-erkende menselijke inmenging – in plaats van natuurlijk wolvengedrag – creëren een kunstmatig gevoel van dreiging in Nederland. Dit klimaat dreigt het normaliseren van dodelijke controle en maakt van elke wolf in Nederland een doelwit.
Door Mark Fisher | Foto bij artikel van wolvin Eva, copyright Ramon van Bentum
Mark Fisher is de auteur van Self-willed Land. Hij is honorair lid van het Wildland Research Institute aan de Universiteit van Leeds. Als lid van de IUCN Commission for Ecosystem Management heeft Mark samen met anderen een Rewilding Task Force opgericht die, via brede participatie, de Guiding principles for rewilding heeft ontwikkeld en gepubliceerd. Naast zijn kritiek op de interpretatie van rewilding als natuurontwikkeling — Drifting from Rewilding — die is opgenomen in Rewilding Earth: Best of 2019, heeft Mark een zorgvuldig onderzocht historisch overzicht geschreven van het denken en werken rond rewilding. Dit is beschikbaar op zijn website. Lees meer over de auteur onderaan het artikel.
Ik vraag mij af of deze aanhoudende zorg over vermeend brutale wolven een kunstmatig gecreëerde spanning is, gepromoot door particuliere landgoederen en geholpen door de LCIE, en of het een afleidingsmanoeuvre is omdat predatie van vee in Nederland onvoldoende draagvlak krijgt om eisen tot populatiecontrole van wolven te rechtvaardigen.
Binnen enkele dagen nadat ik de ogenschijnlijk achteloze kwaadaardigheid van Luigi Boitani’s opvattingen over de vervangbaarheid van wolven had gedocumenteerd, en de overheersende invloed die deze hebben op het vormgeven van Europees beleid (1), stuitte ik op een recenter interview waaraan hij begin dit jaar had deelgenomen en dat paste binnen het patroon van al zijn andere lezingen, interviews en beleidsrollen.
Boitani werd geïnterviewd door Debbie Rijnders over de wolf in Nederland, als onderdeel van de Animal Matters-podcastserie (2). Daarbij was ook Erwin van Maanen aanwezig, die door Rijnders werd omschreven als een ecoloog die zijn “expertise en directe betrokkenheid bij verschillende incidenten” inbracht om de situatie in Nederland toe te lichten. Meer over deze “incidenten” later.
”Het beheren van alle populaties is een dagelijkse taak”
Boitani gebruikte zijn gebruikelijke angsttactiek door te zeggen dat wolven zich in Nederland zouden vermenigvuldigen en zouden afdalen naar het centrum van Amsterdam – “Ik bedoel, de eerste vraag die je jezelf kunt stellen is: waarom niet? Waarom niet? En mensen vragen zich af: oh, komen ze echt het centrum van Amsterdam in? En ik zou zeggen: waarom niet? Wat is daartegen?” (3). Hij rechtvaardigt dit met een andere van zijn frequente beweringen – “Ze kunnen overal leven en ze kunnen alles eten. Ze hebben een zeer flexibele biologie wat betreft gedrag, ecologie en wat dan ook. Dus als je ze laat doen wat ze willen, dan zul je ze samen met mensen in het centrum aantreffen. Zonder twijfel.”
Dit wordt simpelweg niet ondersteund door onderzoek naar het dieet van wolven en hun temporele en ruimtelijke strategieën om menselijke verstoring te vermijden (1,4-6).
In wat een verbijsterende opvatting was van een vermeende wolvenexpert, beweerde Boitani – toen hem werd gevraagd naar de mogelijke destabilisatie van wolvenroedels wanneer leden daarvan worden afgeschoten – dat hij “niet echt erg enthousiast is over deze discussie en dat hij denkt dat die uiteindelijk vrij irrelevant is” (3). Hij vervolgde met – “Wat echt het verschil maakt, is dat we ons ervan bewust moeten zijn dat een wolvenpopulatie tot 34% per jaar kan groeien, wat een enorme toename is. Dus als we dat weten, weten we dat we vrij snel moeten ingrijpen op basis van politieke beslissingen. Zijn de Nederlanders er klaar voor? Zijn ze klaar om wolven in het centrum van Amsterdam te hebben? Ja. Oké, kom op.”
Ik wantrouw Boitani’s schijnbare suggestie dat de wolvenpopulatie onvermijdelijk zal blijven groeien tot het punt waarop wolven al hun natuurlijke voorzichtigheidsinstincten laten varen en gebieden met een hoge menselijke verstoring gaan bevolken. Het is juist deze snelle interventie die hij bepleit die Boitani’s normalisering van dodelijke controle van wolven voor populatiebeheer kenmerkt.
Ik wantrouw Boitani’s schijnbare suggestie dat de wolvenpopulatie onvermijdelijk zal blijven groeien tot het punt waarop wolven al hun natuurlijke voorzichtigheidsinstincten laten varen en gebieden met een hoge menselijke verstoring gaan bevolken. Het is juist deze snelle interventie die hij bepleit die Boitani’s normalisering van dodelijke controle van wolven voor populatiebeheer kenmerkt.
Boitani werd door Rijnders gevraagd hoe Nederland een gunstige staat van instandhouding voor de wolf zou moeten interpreteren. Zijn antwoord was bizar – “Wanneer we over een populatie spreken, spreken we over een entiteit die relatief homogeen is in termen van aantallen wolven, dichtheden, ecologie en wijze van beheer. Het is dus geen biologische populatie. Het is slechts een populatie in termen van beheer.”
Moeten we een wilde soort niet beschouwen als een vrijlevende biologische populatie, maar als een te beheren populatie? Boitani was zich waarschijnlijk bewust van het rapport dat probeerde een Gunstige Referentiewaarde vast te stellen voor de potentiële wolvenpopulatie in Nederland, dat ik eerder heb geanalyseerd (1), aangezien hij zei dat “Nederland kan besluiten om één, twee, drie, tien, elf, vijftig roedels te hebben, wat je ook besluit, en zich daaraan houden, wetende dat dit constant beheer vereist, dagelijks beheer, niet af en toe… Het beheren van alle populaties is een dagelijkse taak” (3).
Boitani beweerde dat wolven hun eigen populatie niet reguleren en dat zij worden beperkt door de voedselvoorziening – “Dus de populatie zou toenemen tot het niveau waarop er een limiet wordt opgelegd door de hoeveelheid en beschikbaarheid van voedsel. En normaal gesproken ligt dit niveau in een sterk door mensen beïnvloed gebied zoals Europa hoger dan wij kunnen ondersteunen. Daarom is op een bepaald niveau en in een bepaald geval verwijdering noodzakelijk om het in balans te houden met onze behoeften en onze mogelijkheden.”
De bewering dat wolven hun eigen populatie niet reguleren is empirisch betwist (7). Boitani ging echter verder dan het ontkennen dat het om een ecologisch bepaalde populatie gaat en definieerde deze als een populatie die wordt beperkt door sociaaleconomische overwegingen. Daar was opnieuw zijn stelling dat wetenschappers informatie en advies leveren, maar dat het afwegen van die “behoeften en mogelijkheden” opnieuw een budgettaire berekening is – “Wat is de limiet en wat zijn de kosten die de lokale gemeenschap bereid is te betalen.”
Het Nederlandse landschap zou ontmoetingen van dichtbj afdwingen, waardoor habituatie waarschijnlijker wordt
Zorgwekkender was dat Boitani, Van Maanen en Rijnders gezamenlijk beweerden dat Nederland op de een of andere manier anders was in het voortbrengen van meer “zelfverzekerde” of “brutale” wolven dan andere landen, en dat wolven zich in Nederland anders gedragen dan in andere landen. Van Maanen zei over zijn ervaring met het waarnemen van de terugkeer van de wolf aan de Nederlands-Duitse grens – “Ik kwam een heel andere wolf tegen dan hier in Nederland.” Dit zou komen doordat Nederland een “dichtbevolkt” land is. Boitani zei “nergens anders vinden we de omstandigheden die jullie in Nederland hebben. Nederland is in feite een grote tuin. Het is geen natuurgebied.”
Van Maanen vervolgde met – “Landschappen zijn groter, leger, vooral in Noord-Duitsland. Er is minder bevolking, minder interactie tussen mensen en wolven, wat maakt dat, nou ja, het feit dat wolven daar minder schuw worden niet zo’n probleem is.” Boitani voegde eraan toe dat Nederland “uniek is in het samenleven met 600, als ik me niet vergis, 600 mensen per vierkante kilometer. Dus jullie zijn echt een buitenbeentje in Nederland, en het bestuderen van wolven daar zou extreem interessant zijn,” en hij voegde toe dat “er veel interactie is tussen wolven en mensen door recreatieve activiteiten,” waardoor zij “minder schuw worden.”
Er was een focus op honden als factor in dit vermeende gedragsverschil, dat “we veel honden hebben in Nederland.” Van Maanen leek honden te impliceren in de gedragsverandering van een vermeend brutale wolf genaamd Bram op de Utrechtse Heuvelrug – “Dus hij is dicht bij mensen opgegroeid, en toen begon hij bijvoorbeeld honden te onderzoeken in zijn leefgebied, en van daaruit ging het verder naar het daadwerkelijk eerst bijten van een meisje, daarna het bijten van een ander meisje, en de laatste aanval was dat hij daadwerkelijk een vrouw stevig in het been beet, en de laatste aanval was dat hij een jongen het bos in sleepte,” waarop Boitani toevoegde – “Honden zijn een makkelijke prooi voor wolven. Het probleem is dat het hier in Italië al is gebeurd dat de wolf dicht bij mensen komt om op de hond te jagen.”
De claim was dat wolven die Nederland waren binnengekomen waarschijnlijker gewend waren geraakt aan mensen, en dat zij dit doorgaven aan hun nakomelingen, waarbij Boitani stelde – “We mogen nooit vergeten dat, zoals je zei, wolven veel kunnen leren, vooral de welpen kunnen leren van moeders en vaders, en ze kunnen bepaald voor hen handig gedrag overnemen als het geen schade of risico met zich meebrengt.” Toen Rijnders Boitani vroeg wat er zou moeten gebeuren als een wolf niet reageerde op pogingen om hem te verjagen – “Nou, mijn suggestie, en ik weet dat dit door veel mensen niet gewaardeerd zal worden, mijn suggestie is dat we in deze gevallen spreken van een potentieel zelfverzekerde wolf en dat die verwijderd zou moeten worden.”
Dit is allemaal louter alarmistische onzin
De bevolkingsdichtheid van een land impliceert een gelijkmatige verdeling van mensen over het hele land, terwijl in werkelijkheid de meeste mensen in stedelijke gebieden wonen. Als eenvoudige maat voor de variabele bevolkingsdichtheid in Nederland heeft de provincie Drenthe 191 inwoners per vierkante kilometer, vergeleken met 1.423 in Zuid-Holland (8). Alleen al in Drenthe hebben vier van de twaalf gemeenten een bevolkingsdichtheid van 100 of minder per vierkante kilometer – Aa en Hunze, Borger-Odoorn, Midden-Drenthe en Westerveld (8).
Een opvallende visuele weergave van deze lage bevolkingsdichtheid in landelijke gebieden wordt gegeven door een reliëfkaart van de bevolkingsdichtheid in Nederland, waarbij de grote stedelijke agglomeraties worden weergegeven als geïsoleerde verzamelingen hoge spitsen die oprijzen uit een lage basis (9). Dit is ook te zien op een reliëfkaart van de bevolkingsdichtheid in Duitsland (10), ondanks dat Duitsland als land slechts de helft van de bevolkingsdichtheid van Nederland heeft (11). Het is daarom nooit acceptabel om dergelijke simplistische generalisaties te gebruiken om vergelijkingen te maken zoals Boitani en Van Maanen deden.
Het is evenmin logisch wanneer, samen met landbedekking, lage menselijke bevolkingsdichtheid en mate van menselijke invloed, evenals afstand tot bebouwde gebieden en wegen, allemaal factoren waren die recent zijn gebruikt om vast te stellen dat Nederland de ecologische draagkracht heeft om 23 tot 56 wolvenroedels te ondersteunen (12). De resultaten toonden een duidelijk verschil in geschiktheid tussen de oostelijke en westelijke delen van het land, wat waarschijnlijk samenhing met het niveau van menselijke invloed (zie figuur 4 in (12)). Het zijn de gebieden met een lage mate van menselijke invloed in het oosten waar de huidige verspreiding van wolventerritoria in Nederland te vinden is (vergelijk figuur 4 in (12) met de kaart van huidige wolventerritoria in (13)), wat laat zien dat wolven hun aangeboren instinct volgen om zich te vestigen in de minst verstoorde gebieden en zo conflicten met mensen te vermijden.
De focus op honden was een afleidingsmanoeuvre, aangezien de bewering dat wolven door honden worden aangetrokken omdat deze een gemakkelijke prooi zijn, in Nederland een drogreden is. Een recent gepubliceerde studie, uitgevoerd op basis van 624 uitwerpselen die in 2023 zijn verzameld op zowel de Veluwe als in Drenthe, toonde aan dat het dieet van de wolf voornamelijk bestond uit hoefdieren, met ree, wild zwijn en edelhert als belangrijkste prooisoorten (6). Daarentegen bedroeg de gecombineerde frequentie van voorkomen van DNA in de uitwerpselen van andere geconsumeerde carnivoren – waaronder niet alleen honden, maar ook katten, dassen, vossen, marterachtigen en onbekende carnivoren – slechts 3%. Bovendien vermoed ik dat incidenten waarbij huishonden mensen verontrusten aanzienlijk vaker voorkomen dan bij wolven, aangezien aanvallen op vee door ongecontroleerde en verwilderde honden die door wolven worden veroorzaakt, zeker in aantal overtreffen, zoals voorbeelden uit Spanje en Portugal laten zien (14,15).
We zullen misschien nooit weten waarom wolf Bram in de gemeente Utrechtse Heuvelrug zich op een manier gedroeg die als agressief werd geïnterpreteerd en die leidde tot zijn gerechtelijke executie, terwijl andere verklaringen bestaan (zie (16) voor meer discussie hierover). Van Maanen dacht dat het kwam door zijn “nabijheid tot mensen, wat ertoe leidde dat hij fysiek met mensen ging interageren, denk ik. Dus het is niet alleen te wijten aan het voeren van wolven, denk ik, wat vaak wordt gesuggereerd.” Zowel Van Maanen als Boitani verwierpen dat het iets te maken had met het verdedigen van zijn welpen. Boitani’s mening was – “Dit is onzin. Echt.” terwijl Van Maanen zei – “er was geen bewijs dat wolven normaal gesproken hun welpen niet agressief verdedigen.”
Toen kwam een verbijsterende bekentenis van Van Maanen – “Ik heb Bram met zijn welpen geobserveerd en ik ben ook heel dicht bij de welpen geweest in aanwezigheid van Bram, maar hij vertoonde op dat moment nooit agressief gedrag.” Deze bekentenis ondermijnt zijn eigen narratief. Als Bram een mens in de buurt van zijn welpen zonder agressie tolereerde, dan gedroeg Bram zich niet als een stereotiep brutale of problematische wolf. De latere incidenten kunnen dus niet simplistisch worden toegeschreven aan habituatie. Bovendien kan Van Maanens persoonlijke nabijheid zelf hebben bijgedragen aan de tolerantie van de wolf ten opzichte van mensen. Toch erkent hij deze mogelijkheid nooit.
Hoe moeten we deze vermeende brutaliteit van Bram dan interpreteren? Een recente studie naar brutale wolven tussen 2012 en 2022, een periode waarin wolven terugkeerden naar veel nieuwe gebieden terwijl hun populatie in Europa toenam van 11.193 tot 20.300 (17), kon slechts 20 definitieve gevallen vinden die voldeden aan de criteria voor brutale of sterk gehabitueerde wolven (18). Bovendien werd waargenomen dat in gevallen waarin één enkele wolf betrokken was bij een confronterende situatie, de meerderheid (87%) jong was (jaarlingen of welpen), wat overeenkomt met studies die aangeven dat jonge en zwervende wolven eerder geneigd zijn om brutaal gedrag te ontwikkelen dan volwassen dieren. Misschien is het een ongebruikelijk aspect van die fase waarin wolven reizen en zich vestigen in nieuwe gebieden. Bram was al gevestigd in zijn territorium.
Wat ik echter niet begrijp, is waarom de Large Carnivore Initiative for Europe (LCIE) Nederland eruit heeft gepikt voor advies over brutale wolven, terwijl in veel andere landen nieuwe gebieden de terugkeer van wolven meemaakten.
Een recept voor habituatie van wolven
Het valt niet te ontkennen dat de nieuwigheid van het zien van recent gevestigde wolven fascinatie oproept, en dat sommige toeschouwers hun beoordelingsvermogen kunnen verliezen wat betreft verantwoordelijk gedrag in hun nabijheid. Wat ik echter niet begrijp, is waarom de Large Carnivore Initiative for Europe (LCIE) Nederland eruit heeft gepikt voor advies over brutale wolven, terwijl in veel andere landen nieuwe gebieden de terugkeer van wolven meemaakten (zie hierboven). In november 2022 bracht de LCIE een verklaring uit over het beheer van een brutale wolf in Nationaal Park De Hoge Veluwe (19). Zij stelde dat dit gebeurde vanwege mediaberichten begin oktober 2022. In wezen zag de LCIE dat het falen van het parkbeheer om gevestigde interventieprotocollen te volgen de situatie had laten escaleren, waardoor dodelijke verwijdering de enige haalbare optie werd. Zij riep alle partijen op hun verantwoordelijkheid te nemen door zich te houden aan richtlijnen die de LCIE eerder had opgesteld voor menselijk gedrag ten opzichte van wolven, en om handelingen te vermijden die de habituatie van wolven aan mensen bevorderden (20).
Wat daarna gebeurde toont de macht van gevestigde belangen, aangezien de LCIE binnen enkele dagen een herziening van die verklaring uitbracht, die hoewel zij tot vergelijkbare conclusies kwam (21), bepaalde cruciale zinnen met betrekking tot het park wegliet (19):
“Dit gebied wordt particulier beheerd, en het parkbeheer heeft geprobeerd de kolonisatie van het park door wolven te belemmeren door het afsluiten van een wildpassage over een snelweg en faunatunnels, en hanteert een duidelijk afwijzende houding ten opzichte van de aanwezigheid van wolven. In een verklaring op hun website spreekt het beheer de wens uit dat wolven uit het park worden verwijderd zodat het park opnieuw wolvenvrij kan zijn.”
Die verklaring op de website van het park, gedateerd uit maart 2022, is verdwenen. Ook ontbrak in de herziene LCIE-verklaring de bewering van De Faunabescherming, een Nederlandse belangenorganisatie voor wilde dieren, dat het parkbeheer in ten minste één geval karkassen van door wolven gedode prooidieren dichter bij het Wildbaanweg-bezoekerspad in het park had verplaatst (19). Hoewel de LCIE zei deze bewering niet te kunnen verifiëren, stelde zij dat dergelijk gedrag een recept zou zijn voor habituatie van wolven aan de aanwezigheid van mensen, en te allen tijde vermeden moet worden.
De LCIE moet geïrriteerd zijn geweest dat haar advies kennelijk was genegeerd, want bijna twee jaar later schreef zij een brief, ondertekend door Boitani, aan staatssecretaris Jean Rummenie en de provinciale besturen, over de preventie en het beheer van brutaal wolvengedrag in Nederland (22). De suggestie was dat herhaalde gevallen van problematisch, of potentieel problematisch gedrag van wolven in Nederland de reden waren voor het schrijven. Hoewel er een nadruk lag op preventie en een reeks interventiemethoden werd geadviseerd, zoals verjaging, was er beperkte aandacht voor de onderliggende oorzaken van het vermeende problematische gedrag. Nog problematischer waren de implicaties van sommige adviezen. De LCIE riep op tot goed uitgeruste interventieteams die permanent stand-by staan. Een sterk zichtbaar interventieteam kan echter de indruk wekken dat wolven inherent gevaarlijk zijn, wat de publieke acceptatie van de aanwezigheid van wolven in Nederland ondermijnt. Bovendien, hoewel de LCIE niet-dodelijke stappen benadrukte, kan de structuur van haar protocol op de lange termijn dodelijke verwijdering waarschijnlijker maken door autoriteiten aan te moedigen te escaleren volgens een vast stappenplan.
Ik vraag mij af of deze aanhoudende zorg over vermeend brutale wolven een kunstmatig gecreëerde spanning is, gepromoot door particuliere landgoederen en geholpen door de LCIE, en of het een afleidingsmanoeuvre is omdat predatie van vee in Nederland onvoldoende draagvlak krijgt om eisen tot populatiecontrole van wolven te rechtvaardigen. Als deze verhoogde spanning rond brutale wolven en conflictincidenten mag blijven bestaan, dan zal elke wolf in Nederland een doelwit zijn.
Mark Fisher
4 februari 2026
Bronnen:
(1) Wolven doden voor co-existentie, Door Mark Fisher, Wolven in Utrecht 21 januari 2026
(2) Mens – Dier, AnimalMatters
https://www.animalmatters.nl/mens-dier
(3) Debbie Rijnders speaks with Prof. Luigi Boitani and Erwin van Maanen about the wolf in the Netherlands, AnimalMatters Youtube Jan 11, 2026
(4) Science not politics should govern our acceptance of wolves, Self-willed land November 2024
www.self-willed-land.org.uk/articles/wolves_science.htm
(5) The right to existence of a non-human species, Self-willed land March 2025
www.self-willed-land.org.uk/articles/shoot_shovel_silence.htm
(6) Groen, K., van der Veken, T., Mikova, D., Trimbos, K., de Iongh, H., & Lelieveld, G. (2025 ) Onderzoek naar het voedingsgedrag van wolven (Canis lupus) in Nederland. Betreft onderzoeksjaar 2023. Universiteit Leiden, Stichting Leo, Universiteit Antwerpen, De Zoogdiervereniging, Projectkenmerk: br23.019, v8, 04-04-2025
(7) Wallach, A. D., Izhaki, I., Toms, J. D., Ripple, W. J., & Shanas, U. (2015). What is an apex predator?. Oikos, 124(11), 1453-1461
https://www.jstor.org/stable/oikos.124.11.1453
(8) Regionale kerncijfers Nederland, StatLine, Gewijzigd op: 31 december 2025
https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/70072ned/table?dl=B01D1
(9) Raised relief population density map of the Netherlands, Terence Fosstodon (@researchremora) 22 December 2022
https://brilliantmaps.com/wp-content/uploads/pop-density-netherlands-768×576.jpg
(10) Raised relief population density map of Germany, Terence Fosstodon (@researchremora) 17 December 2022
https://pbs.twimg.com/media/FkNZm43WIAM8rdQ?format=jpg&name=900×900
(11) European Countries By Population Density, WorldAtlas
https://www.worldatlas.com/geography/european-countries-by-population-density.html
(12) Biersteker, L., Planillo, A., Lammertsma, D. R., van der Sluis, T., Knauer, F., Kramer-Schadt, S., van der Grift, E. A., van Eupen, M., & Jansman, H. A. H. (2025) Habitat suitability for wolves in the Netherlands: a modelling approach. (Report/Wageningen Environmental Research; No. 3350 (English version)). Wageningen Environmental Research
(13) Wolvenmonitoring 1 februari – 23 mei 2025, Overzicht verspreiding wolven,
(14) Los perros incontrolados y salvajes causan tres veces más ataques al ganado que los lobos, Antonio Cerrillo, La Vanguardia 20/04/2025
(15) Lino, S., Rossa, M., Fernandes, J.M., Barros, T., Lino, A., Hipólito, D., Ferreira, E., Aliácar, S.C., Cadete, D., Fonseca, C. and Torres, R.T., 2023. Dog in sheep’s clothing: livestock depredation by free-ranging dogs may pose new challenges to wolf conservation. European Journal of Wildlife Research, 69(6), article 7
https://link.springer.com/article/10.1007/s10344-023-01740-9
(16) Schokkend! Erwin van Maanen: “Ik ben ook heel dicht bij de welpen geweest terwijl Bram erbij was”, Wolven van de Utrechtse Heuvelrug 4 februari 2026
(17) Blanco, J. C., & Sundseth, K. (2023). The situation of the wolf (canis lupus) in the European union: An in-depth analysis. A report of the N2K Group for DG Environment, European Commission.
(18) Frýbová S., Fazzi P., Kutal M., López-Bao J.V., Reinhardt I. … Salvatori V., 2025. Bold wolf behaviour: definitions and analysis of reported past cases across Europe. Report for LIFE WILD WOLF project LIFE21 NAT-IT-101074417, Task 2.1, in collaboration with the IUCN Large carnivore Initiative for Europe (LCIE). Istituto di Ecologia Applicata
https://lciepub.nina.no/pdf/638742571606602771_Technical_report_T2.1_WW_LCIE.pdf
(19) Management of a bold wolf on the Hoge Veluwe National Park: Statement of the Large Carnivore Initiative for Europe (LCIE), IUCN Species Survival Commission Specialist Group, 9/11/2022 https://defaunabescherming.s3.eu-central-1.amazonaws.com/doc/2022/2022-11-09+LCIE_2022_Habituated_wolf_Hoge_Veluwe_V2.pdf
(20) LCIE (2019). Policy Support Statements of the Large Carnivore Initiative for Europe (LCIE): Management of bold wolves. LCIE.
https://lciepub.nina.no/pdf/636870453845842163_PPS_bold%20wolves.pdf
(21) Management of a bold wolf on the Hoge Veluwe National Park: Statement of the Large Carnivore Initiative for Europe (LCIE), IUCN Species Survival Commission Specialist Group, 23/11/2022. This statement supplements and replaces a previous one posted on 9/11/2022.
https://lciepub.nina.no/pdf/638048861211836198_Habituated%20wolf%20Hoge%20Veluwe_V4A.pdf
(22) Letter on the prevention and management of bold wolf behaviour in the Netherlands 14 August 2024, To: – Mr Jean Rummenie, State Secretary for Agriculture, Fisheries, Food Security and Nature, staslvvn@minlnv.nl – The Governments of the Provinces of the Netherlands, communicatie@ipo.nl
https://lciepub.nina.no/pdf/638593115775454502_Letter_bold_wolf_Netherlands.pdf
Over de auteur
Mark Fisher is de oprichter en auteur van de natuur- en rewilding-website Self-Willed Land. Hij schrijft over ecologie, natuurlijke processen en de verdediging van wilde natuur die vrij is van intensief menselijk beheer. Fisher richt zich op het concept van self-willed land — natuur die zichzelf reguleert en ontwikkelt. Zijn werk is voortgekomen uit onvrede over conventioneel landgebruik in Groot-Brittannië en daarbuiten.
Hij is Honorary Research Fellow aan het Wildland Research Institute van de Universiteit van Leeds in het Verenigd Koninkrijk. Fisher hielp mee bij de oprichting van het Wildland Research Institute om wetenschappelijk onderzoek en beleid te verbinden met ideeën over wilde natuur. Hij heeft uitgebreid geschreven over Europese natuurwetgeving en beschermingssystemen voor wilde landschappen.
Fisher heeft deelgenomen aan de IUCN-Rewilding Task Force binnen de IUCN Commission on Ecosystem Management, gericht op de reikwijdte van rewilding-principes. Zijn werk omvat kritische analyses van rewilding-praktijken en natuurbeheer, gepubliceerd op zijn site en in internationale discussies.
Fisher’s bijdragen worden gekenmerkt door een nadruk op ecologische integriteit en de betekenis van wilde natuur voor landschap en samenleving.
Lees meer over Mark Fisher op zijn website.
Gerelateerde artikelen over dit onderwerp
Het wolvendossier is pittig. Door de politiek en media onstaat de indruk dat er van alles mis is met de wolven in Nederland. Voor wie graag naar het grotere plaatje kijkt en verbanden wil zien, een overzicht van de belangrijkste artikelen op de site.
Dit artikel bespreekt de motieven en acties van privélandgoederen in Nederland:
Dit artikel gaat over de opmerkelijke draai, monopoliepositie en bemoeienis met Nederland van Luigi Boitani van het LCIE:
In dit artikel staan de achtergronden en gebeurtenissen van de afgelopen drie jaar in de provincie Utrecht:
Opinieartikel over de opmerkelijke rol Van Maanent:
Onderzoek gedrag wolven verandert niet bij gewenning:
Onderzoek angst voor de mens bij wolven:
