Dit artikel is gepubliceerd voor het nieuws van 3 december 2025 over de afgeschoten wolf
UTRECHTSE HEUVELRUG – Sinds drie jaar is de provincie Utrecht, die de wettelijke taak heeft om wolven te beschermen, met enorm veel geld, tijd, mensen en middelen bezig met het wolven beleid. Het resultaat: Er zijn drie wolven doodgereden, twee welpen uit 2025 zijn dood, een wolvin is gruwelijk gedood na een ongeluk, ze was al eerder geraakt door een auto, wolf Bram is aangereden en staat op de afschotlijst, incidenten door grote verstoringen en vijf wolven worden gevangen, verdoofd en gezenderd met alle fatale risico’s. Kun je met deze uitkomsten nog wel spreken van bescherming van de wolf? Of wordt tijd, geld en belangen als vertragingstactieken ingezet totdat er ‘beheerd´ mag worden. Je leest hier de belangrijkste achtergronden en actuele informatie.
Opinie | Achtergrondartikel 28 november 2025 – 20 minuten leestijd
Het wolvenbeleid in Utrecht lijkt een veelkoppig monster dat steeds hongeriger is naar geld en waarbij wolven niet worden beschermd, maar gedood
In dit uitgebreide artikel staan de frappantste bevindingen en de belangrijkste en actuele informatie van de afgelopen drie jaar. En alle actuele informatie. Het geeft een aardig totaalbeeld van hoe er daadwerkelijk (ook op de achtergrond) over de beschermde wolven wordt gedacht en gesproken en hoe dat resulteert in een beleid dat fatale gevolgen heeft. En dat terwijl uit nieuw onderzoek blijkt dat het merendeel van de Europeanen, ook Nederlanders, pro wolf is. Lees er meer over aan het einde van het artikel.
Er zijn op de Utrechtse Heuvelrug (nog) maar acht wolven. Er is één kleine roedel: twee ouderdieren, twee jaarlingen en drie welpen. Daarnaast is er een solitaire wolvin. Hun leven lijkt aan een zijden draadje te hangen.
De jacht op wolf Bram wordt sinds november opgevoerd. In het jachtgebied ten noorden van de Veenplas zijn meer camera’s, jagersstoelen met ruim blikveld en jagers actief. En er is ook een soort stoelendans met camera’s: ze worden verplaatst. En ineens is het ecoduct weer ‘open’?
Er wordt heel veel geld uitgegeven
De provincie Utrecht heeft de afgelopen drie jaar tussen de 1,7 tot 2,3 miljoen (schatting, zie bestand) euro uitgegeven aan wat op papier ‘wolvenbescherming’ heet, maar in de praktijk een permanent noodscenario is dat zichzelf in stand houdt.
Er zijn tussen de 150-250 mensen (betrokken) bij het beleid.
Beleidsmensen, juristen, communicatiemedewerkers, faunacoördinatoren en toezichthouders – zijn misschien wel goed voor ruim een miljoen euro aan salariskosten. Recent werd nog een strategisch projectleider wolf gezocht, het salaris is meer dan een ton per jaar.
Daarbovenop komen de externe adviseurs, ecologen, rapportschrijvers en juridische bureaus die waarschijnlijk een kwart miljoen opsouperen. De monitoring, camera’s, DNA-tests en veldteams kosten mogelijk ruim twee ton. En dan komt daar de toezicht, handhaving en alles rond de afschot van wolf Bram nog bij.
De provincie is niet scheutig met informatie over financiën. Zie bijvoorbeeld dit Woo-verzoek over facturen: de bedragen zijn weggelakt.
Van alle uitgaven ging slechts een klein deel naar wolfwerende rasters en schadevergoeding voor vee. En wat is er uitgegeven aan beschermende preventieve maatregelen voor rust voor de wolven zoals rustgebieden, paden afsluiten of waterplassen aanleggen? Niets, voor zover bekend, want die maatregelen zijn niet genomen.
Bron: BIJ12
Twee heftige voorbeelden van gevolgen beleid in Utrecht
Twee keer aangereden, gevlucht, gruwelijk gedood
Op 22 september 2025 werd op de drukke en gevaarlijke Doornseweg vlakbij Amersfoort een wolvin aangereden. Het was een jong klein wolfje. Er was op dat moment een grote jachtpartij in het noorden van landgoed Den Treek-Henschoten, dat aan die weg grenst (Wolven in Utrecht was getuige). Dieren schoten in paniek alle kanten op. De wolven willen blijkbaar het ecoduct Treeker Wissel door de jacht op wolf Bram niet meer als veilige oversteekplaats gebruiken. Het jonge wolfje was gezien de locatie en het tijdstip ook gevlucht voor die jachtpartij. Maar durfde blijkbaar geen gebruik te maken van het ecoduct (wolven weten normaal gesproken ecoducten uitstekend te vinden en gebruiken). Ze vluchtte de weg over. Ze werd aangereden en daarna doodgeschoten. Na autopsie bleek dat zij al eerder was aangereden en mank liep.
Wat dit trieste verhaal nog ernstiger maakt, is het totale gebrek aan respect en deskundigheid. De wolvin werd namelijk niet alleen opgejaagd en aangereden, ze werd ook niet verdoofd en naar opvang vervoerd. Zij heeft er ten minste een uur gelegen om vervolgens door een totaal verkeerd uitgevoerde nooddoding via de voorpoot aan een vreselijk einde te komen. Meer erover staat in het second opinion rapport Natuurhulpcentrum Oudsbergen van de autopsie.
Een jager die een zwaargewonde nauwelijks bewegende wolf voor zijn neus heeft liggen en zo verkeerd doodt, hoort normaal gesproken zijn vergunning kwijt te raken.
Stress en verwondingen
Vanaf 25 juli 2025 werden, na toestemming van de rechter, de jachtactiviteiten voor wolf Bram groots ingezet. Er werden extra wildcamera’s en blauwe linten opgehangen, jagersstoelen neergezet, paden afgesloten en het landgoed reed af en aan door het kerngebied. De daardoor verstoorde ouderdieren, die letterlijk onder vuur lagen, vluchtten vrijwel direct op 27 juli weg van de nestlocatie. Het is zeer uitzonderlijk dat zulke kleine welpen weg gaan bij het hol. Het landgoed en provincie wisten door de intensieve monitoring dat de wolven, net zoals vorig jaar, in Austerlitz terecht kwamen. Er waren zelfs openbare beelden van de vertrekkende wolven. Het had vrijwel meteen een heftig incident tot gevolg. Een 6-jarig jongetje rende 30 juli op het bos af waar de welpen zaten. Het was aanleiding voor de al zeer gestreste vaderwolf Bram het jongetje daar weg te halen.
Incident wolf door grote verstoringen nest, afschot en falende overheid
Het gaat om (strikt) beschermde dieren.
Waar het werkelijk misgaat
Het grootste deel van het geld van de provincie Utrecht gaat niet naar bescherming, maar naar maatregelen tegen de wolven, gevolgen van verstoring en juridisering. Een goed voorbeeld daarvan is het maandenlange overleg en juridische advies over verboden pootklemmen in 2024, terwijl vanaf dag 1 bekend was dat die klem niet is toegestaan. De RUD-surveillances, (nachtelijke) controles, afschotvoorbereidingen, crisisoverleggen, rapportages, camera’s en het geplande zenderproject voor vijf wolven, richten zich allemaal op de dieren zelf, niet op de oorzaken: gebrek aan rust, recreatiedruk, jachtactiviteiten en ontbrekende snelheidsverlagingen in het kerngebied. Utrecht lijkt te investeren in een mechanisme dat steeds meer kost en steeds minder oplevert. Wat aantoonbaar toeneemt zijn de facturen, beleidsstukken, dossiers en het aantal dode wolven.
Het wolvenbeleid is volgens Wolven in Utrecht een veelkoppig monster geworden dat steeds hongeriger is naar geld en waarbij wolven niet worden beschermd, maar doodgaan.
Lees de toelichtingen over de financiën in dit bestand.
Op mobiel, klik op de foto’s om ze te vergroten:
Opvallende uitspraken afgelopen drie jaar
Door de Wet open overheid (Woo) heeft iedereen recht op informatie van de overheid. Dankzij Woo-verzoeken rondom de wolf worden documenten voor een deel openbaar gemaakt. Veel informatie wordt niet openbaar gemaakt of is gemaskeerd. Wie een Woo-verzoek indient, ervaart weerstand in de vorm van grote vertraging. Uit openbare documenten, die wel mondjesmaat naar buiten komen, en mediaberichten zijn wat opvallende uitspraken en opmerkingen te halen, die een aardig beeld geven over hoe er over de wolven wordt gedacht.
BBB-Statenlid provincie Utrecht Ans Oude Luttik:
“Afknallen die wolven. Met nest en al. Bezwaren en beroep zien we nadien wel.”
Mirjam Sterk, bijeenkomst wolf hobbyhouders (2025):
”We weten wat we willen. We voeren het gesprek met de staatssecretaris over de landelijke aanpak wolf. Daar staat het volgende op de agenda: een landelijk informatiepunt wolf, een landelijk team veebescherming, een objectief expertteam wolf, het vaststellen van een optimale staat van instandhouding (je moet weten hoeveel wolven we kunnen hebben, dan pas kun je beheren).”
‘Vorig jaar dachten we dat het om een solitaire wolf ging. Daar was vergunning voor aangevraagd om te zenderen. Daarna werd, door DNA-onderzoek, duidelijk dat de probleemwolf de vader is van de welpen. Daarom wordt nu vergunning aangevraagd voor vangen en zenderen van de hele roedel.“
”We adviseren, geven subsidie en kunnen helpen onderhouden. Daarnaast kijken we hoeveel wolven we kunnen hebben in Nederland.”
Medewerkers Regionale Uitvoeringsdienst Utrecht (toezichthouder vergunning) communicatie over wolf Bram (2025):
“…we direct iets zouden kunnen doen, maar eigenlijk viel dat al buiten protocol”. ”een klein stapje uit je rol stappen niet erg als daarmee processen soepeler lopen”
Woo-citaten Wolf Bram met welpen vluchtend voor Defensiekogels: pootklemmen op vluchtroute en afschot bijvoerplek? (2024):
“Gebruik van klemmen is een verboden middel, dus goed onderbouwen”
“Maar was ook een methode om hem gericht te kunnen schieten op de voerplaats, dus was zeker een optie.”
”Als je bijvoorbeeld wolfklemmen zet bij de Treekerwissel waarvan je weet dat de wolven daar regelmatig langsgaan en er geen honden komen.”
“Ik denk dat het verstandig is om ervan uit te gaan dat het teefje dat betrokken lijkt te zijn bij het laatste incident zich heeft ontwikkeld tot een wolf met probleemgedrag en dat, waarschijnlijk ook voorwaardelijk voor eventueel af te geven afschotvergunning, het verstandig is om voor deze specifieke wolf ook het traject van negatief conditioneren te starten.”
Advocaat provincie Utrecht hoorzitting 28 november 2025 Update wolf Bram: no mercy voor vaderwolf, extra camera’s, fabels en ecoductbeelden:
‘´Een kind dat in de speeltuin van een glijbaan gaat, wordt gewoon in zijn nek gegrepen door een wolf.´ ´En de welpen nemen dat gedrag allemaal over.´
Medewerker die vele rollen heeft in het wolvendossier van de provincie Utrecht:
“Dit kan niet zonder een vorm van beheer doorgaan, anders gaat het een keer fout. Het is lastig om in een dichtbevolkt gebied als dit met de wolf samen te leven.”
Provincie Utrecht 2024 Stand van zaken:
”Het laatste nieuws over de wolven hebben jullie via de media kunnen lezen. Er wordt gekoerst op een vergunningverlening voor het vangen en zenderen van het wolvenpaar en de solitaire reu. De gedachte hierachter is om de bewegingen van de wolven te kunnen monitoren en om de solitaire reu negatief te conditioneren. Als het nodig is wordt overgegaan op afschot. Om snel te kunnen handelen wordt daarom gewerkt aan een vergunningaanvraag voor afschot van het wolvenpaar en de reu.”
”In het weekend van 6-7 juli heeft een incident met een wolf plaatsgevonden waarbij een hond is gegrepen (en verdwenen). De aanwezigheid van welpen speelde hierbij een rol. Op 6 juli zijn foto’s van de welpen gemaakt.”
Documenten provincie Utrecht over aanrijding wolf Bram 2024:
”Jammer dat er bij de recente aanrijding wolf geen spoedprocedure is geweest. Ga ik met **** bespreken.”
Econatura juli 2025 over incident 6 juli 2024:
”In de rapportage ontbreken echter beeldopnamen ter verdere onderbouwing van het incident in de voorliggende analyse. De hond in kwestie is, ondanks een zoekactie, niet teruggevonden. De aanval kan worden gekwalificeerd als predatoir gedrag van een wolf jegens een hond.’‘
Lees meer uitspraken en meningen in de artikelen bij nieuws en achtergronden.
Wolven dulden geen rondzwervende honden in hun leefgebied
“Onafhankelijk wolvendeskundige Rick van Malssen werd drie jaar geleden uitgelachen door een boswachter die werkzaam was in de provincie Utrecht. Van Malssen over loslopende honden in het kerngebied:
„Doe dat losloopgebied even in de ban zolang er daar wolven actief zijn”, schreef Van Malssen over de omgeving van Austerlitz. „Wolven dulden geen rondzwervende honden in hun leefgebied.” Het antwoord dat hij terugkreeg luidde: „De beste stuurlui staan aan wal.”
Bron: NRC | Bibi Dumon Tak Ecoloog Rick van Malssen: ‘Wie zijn dieren niet beschermt tegen de wolf, zou geen schadevergoeding moeten krijgen’
Nagenoeg alle ”incidenten” van de afgelopen drie jaar hebben met honden te maken gehad in welpentijd.
Opmerking: omdat zelfs zichtmeldingen worden gekwalificeerd als ”incident”, is het label incident weinig zeggend.
Demonstratie wolvenklem met stalen hamer
Nu er, naast het doodschieten van de vader van de roedel, vijf wolven van de roedel van de Utrechtse Heuvelrug worden gevangen, verdoofd en gezenderd, met alle fatale risico’s, is de wijze van vangen meer dan actueel.
Zo demonstreerde de wolvenconsulent provincie Utrecht/territoriumcoördinator wolf Zoogdiervereniging Utrecht/jager Faunabeheer Midden-Nederland/jachtplezierreisorganisator Highlandstalking/uitvoerder vergunningen tegen de wolven (en ook bijvoorbeeld interviewer en DNA-verzamelaar bij incidenten) afgelopen zomer tijdens de Wolves Across Borders conferentie hoe een diervriendelijke wolvenpootklem werkt. Het congres werd overigens voor 10.000 euro gesubsidieerd door de provincie Utrecht.
De klem is zo diervriendelijk dat de medewerker (onbekend in welke rol) van de provincie Utrecht/Zoogdiervereniging tijdens de demonstratie niet zijn eigen arm of been in de klem zette, maar daarvoor een dikke stalen hamer gebruikte.
Vorig jaar adviseerde hij klemmen die verboden waren, de vergunning strandde bij de rechter.
Dezelfde man is ook betrokken bij de uitvoering van de vergunningen zoals afschot van wolf Bram en het zenderen van de roedel. Met zijn voorgestelde klemmen? Is hij wolvendeskundige? Hij heeft een vijfdaagse cursus in Duitsland gevolgd, waarbij je vooral sporen leert herkennen. Dat is nogal een contrast met wolvendeskundigen die tientallen jaren nabij wolven in het wild hebben geleefd of leven. Heeft hij ooit een wolf gevangen? Voor zover wij hebben kunnen nagaan niet, maar hij is kennelijk ook expert op dat gebied gezien zijn workshop ”How to catch wolves op Wolf Across Borders en op zijn website biedt hij zijn diensten aan onder de kop ”wolven overlast”.
Toevallig aanwezig met dubbelloops geweer
Deze zelfde persoon is kennelijk ook actief in monitoren van wild op privélandgoed Den Treek-Henschoten in het jachtgebied op wolf Bram bij ecoduct Treeker Wissel. Is het landgoed ook al een van zijn opdrachtgevers? Hij is daar bijvoorbeeld op 20 augustus 2025 met een Boa en een groot dubbelloops geweer. Op de vraag waarom hij daar was, er mag namelijk alleen met 2-3 jagers tegelijk op wolf Bram worden gejaagd, meldde de RUD dat hij daar was om reeën te tellen. In welke rol en voor wie hij daar reeën telt met een geweer over zijn schouder, is volstrekt onduidelijk.
Er moet een logboek van de jacht op wolf Bram worden bijgehouden. Het logboek van die bewuste avond is volgens RUD ´kwijt´. Bron: Werkgroep Wolf Leusden. De jagers, ‘‘faunabeheerders, die niet op wolf Bram jagen, maar wolf Bram alleen uit de populatie wegnemen“‘,‘ moeten volgens de vergunning met 2-3 jagers en een toezichthouder zijn. Ter identificatie en de juiste procedures.
Volgens Glenn Lelieveld van Averti/de Zoogdiervereniging is het niet waar dat deze man betrokken is bij de jacht op wolf Bram. Zo schrijft hij op X:
Onze informatie is anders en de jager/consulent/coördinator/et cetera schrijft alleen al voor de provincie Utrecht een flink aantal uren. De provincie heeft in het Woo-verzoek over de facturen alle verdiende bedragen weggelakt.
Ontspoorde wolvenmonitoring?
Landgoed Den Treek Henschoten, dat niet meewerkt aan monitoring en bescherming van de wolven, heeft gebieden van het landgoed afgezet en vol gehangen met wildcamera’s. Daarbuiten hangen verborgen camera’s om bezoekers te bespioneren. Er is nergens een bord met ”camera toezicht”. Paden zijn afgezet, er staan her en der mobiele jagersstoelen en Boa’s rijden af en aan. ’t Schoutenhuis moet dag en nacht aan de schermen gekluisterd zitten, want de wolven kunnen bijna geen stap verzetten op de aangesloten landgoederen zonder dat de (live) camera’s ze registreren. Het ecoduct Treeker Wissel mag niet worden afgesloten voor wolven zoals het landgoed graag wil, maar door al deze drukke afschotacties is het wel onklaar gemaakt voor wolven.
Het is overigens volstrekt onduidelijk wat de afspraken, constructies en financiële regelingen zijn van de afschotvergunning van de overheid met dit privélandgoed.
De parkeerplaats Doornseweg bij het ecoduct Treeker Wissel werd ook ineens zonder verdere mededeling hermetisch afgesloten. Kosten volgens ingewijden: meer dan 10.000 euro.
Hermetisch afgesloten gebieden die tjokvol camera’s en jagersstoelen staan. Op mobiel, klik op de foto’s om ze te vergroten:
Foto’s van welpen en advies richting afschot
Landgoed Den Treek-Henschoten heeft een ecoloog in dienst die de wolven monitort. De informatie uit de monitoring wordt niet gedeeld met derden, tenzij het gaat om vergunningen tegen de wolven. De ecoloog schreef echter ook in opdracht van de provincie Utrecht een adviesrapport over wat er met wolf Bram moest gebeuren. Uitkomst leek daardoor al vast te staan. In het rapport wordt wolf Bram figuurlijk en letterlijk op zijn aller slechtst geportretteerd. Volgens het rapport is het een humeurige wolf die predeert op honden, kinderen en vrouwen.
Mensen die wolf Bram echt hebben ontmoet, en niet alleen kennen van wildcamerabeelden, denken daar heel anders over:
Op het moment dat de afschotvergunning inging, plaatste de ecoloog op zijn Facebookprofiel foto’s van de welpen die, mede op basis van dit rapport, elk moment vaderloos kunnen worden.
Ook plaatste hij twee profielfoto’s van wolf Bram bij de nestlocatie (bij ons daardoor nu bekend) met de bijschriften: Fenrir. Een demon in wolfsgedaante. Lees er alles over in dit artikel:
Afgelopen week kwamen er nieuwe camera’s bij in het afschotgebied (24 november 2025):
De toezichthoudend RUD: ook een complexe rol
De Regionale Uitvoeringsdienst Utrecht (RUD) neemt een bijzondere plaats in als het gaat over de wolven in Utrecht. De RUD houdt toezicht op de afschot, is aanwezig bij incidenten en wordt bijvoorbeeld ook ingehuurd door de gemeente Leusden voor advies. In deze constructies is onduidelijk wie de betrokken personen zijn en welke relaties zij hebben met anderen. De RUD huurt namelijk een kwart van zijn personeel in.
Zo staat het volgende te lezen in het jaarverslag van 2024:
“In 2024 is de rol van de groene boa’s binnen het Utrecht Samenwerkingsmodel Natuurtoezicht verstevigt.” “Daarnaast is onze rol in het organiseren van gezamenlijke handhavingsacties groter geworden. Ook in het reguliere werk, het toezicht binnen de openstellingsregels van de landgoederen en terreinbeherende organisaties, wordt er graag en goed samengewerkt met partners in de regio.”
Wat doet RUD bij de afschot van wolf Bram?
”De RUD houdt toezicht op de jacht, soortenbeheer en schadebestrijding. Dit houdt in dat onze toezichthouders in het veld controleren of jagers zich aan alle voorschriften houden. Klopt het gebied, worden de juiste dieren gedood, op de juiste manier en binnen de toegestane hoeveelheden? Daarnaast reageren we op meldingen van bewoners en surveilleren we in het buitengebied. Onze boa’s werken samen met de politie in de bestrijding van stroperij en illegale jacht.”
De medewerkers van datzelfde RUD, plaatsten opmerkingen over uit je rol gaan om processen te versoepelen (in dit geval ging dat over de jacht op wolf Bram).
Uit de communicatie rond de aanrijding van de wolvin op 22 september 2025 met onder meer de Regionale Uitvoeringsdienst Utrecht (toezichthouder), blijkt dat de betrokkenen het jammer vinden dat het niet wolf Bram was die werd aangereden. Een toezichthouder die aanmoedigt buiten het protocol te handelen?
De gemeente Leusden meldt het volgende over de begroting van 2026:
Inzet voor dossier wolf
”Hoewel het primaat ligt bij de provincie Utrecht heeft de Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) aangeboden om haar specialisten (ecologen, handhavers, wolvenexperts, juristen) in te zetten ten dienste van de gemeenten. Hierdoor kan efficiënter worden geopereerd dan wanneer de gemeenten hier zelf mee aan de slag gaan. Daarmee zijn de gemeenten veel minder tijd kwijt aan het dossier wolf en het schaalvoordeel leidt tot minder kosten. De kosten voor 2026 worden geschat op eenmalig € 35.000. De financiële dekking komt uit de algemene reserve.”
Wolven in Utrecht heeft aan de RUD gevraagd welke ecologen, wolvenexperts en juristen dit zijn en nog geen antwoord ontvangen.
Het voor wolf Bram fatale incident van 19 mei
Het incident van 19 mei 2025 bij het Vogelwater op wederom het landgoed Den Treek was in elk opzicht opvallend. Nagenoeg hetzelfde incident gebeurde namelijk op het andere privélandgoed (vrouw wordt zonder aanleiding gebeten door een wolf in been/bil) Nationaal Park Hoge Veluwe. De betreffende wolf kreeg daarvoor op 16 mei 2025 de doodstraf en exact drie dagen later gebeurde precies hetzelfde op privélandgoed Den Treek-Henschoten: een vrouw werd zonder aanleiding gebeten door een wolf. En dezelfde personen onderzochten DNA en gaven advies met zelfde uitkomst: zonder aanleiding gebeten: moet worden doodgeschoten.
Het incident lijkt qua timing op vorig jaar. Toen vroeg het landgoed op 3 juli een afschotvergunning aan voor wolf Bram en werd ook drie dagen daarna op 6 juli ineens een poedel opgegeten… Er is nooit enig bewijs voor dit incident gepubliceerd.
Op 16 mei 2025 komt er bovendien een vraag binnen van Lokaal Belangrijk bij de gemeenteraad Leusden:
”Aanpak beheren wolf in Leusden na uitspraak rechter Gelderland
”Vandaag werd bekend gemaakt dat de probleemwolf op de Veluwe afgeschoten mag worden.”
”Zijn er gezamenlijke richtlijnen of afspraken tussen de provincie Utrecht en Gelderland en zo niet, kunt u daar als buurgemeente op aandringen bij de gedeputeerde van de Provincie Utrecht?”
En diezelfde vrijdag 16 mei 2025 is er ook veel communicatie in Utrecht over een DNA-kit die bij de hand moet zijn voor incidenten met de wolf. En toevallig is exact op het moment van het incident op 19 mei 2025 de RUD bijeen in Utrecht voor een training ”hoe om te gaan met mens-wolf incident”. Ook waren er wel degelijk honden betrokken bij het incident, maar die zijn buiten beschouwing gelatend in de adviesrapportages. Lees meer in deze artikelen:
Beschermde diersoort: niet vrijblijvend
De focus hoort te liggen op beschermen en het voorkomen van problemen. Maar de provincie Utrecht lijkt erg traag met uitvoering en voorsorteren op het voorkomen van problemen. Nu worden de wolven steeds verstoord of aangereden, is er een vorm van brandblussen en zijn er acties tegen de wolven.
Zo werd de bindende motie van 11 november 2024 over rustgebieden niet opgevolgd. Op papier wordt veel gedaan. Maar in de praktijk voelen sommige acties slecht aan. Zo houdt gedeputeerde Mirjam Sterk wel infoavonden over de wolf in de provincie, maar wie zijn daar zoal nog meer op het podium? Vaak zijn daar, naast onafhankelijke deskundigen, ook de eerder genoemde landgoedecoloog en wolvenconsulent/coördinator/jager/jachtplezierreisorganisator.
Het is geen hogere wiskunde om te bedenken wat er moet gebeuren in het kerngebied, zeker in welpentijd: hondvrij, rustgebieden, niet hardlopen in het gebied, snelheden omlaag en borden plaatsen.
Kortom: haal (meteen) triggers weg.
Onafhankelijk wolvendeskundige Rick van Malssen schreef zijn bevindingen en adviezen op in dit artikel:
Samenvatting: herhalend patroon
Alle mogelijke beschermende acties van wolf Bram zijn allemaal in de kraamtijd, in het kerngebied en door verstoringen of (loslopende) honden.
Voor een overzicht van de zomer van 2024, lees:
De afgelopen jaren bij elkaar optellend, lijkt er sprake van een herhalend patroon, waarbij op de achtergrond wordt aangemoedigd het niet zo nauw te nemen met protocollen en de wet. Als dat onder de oppervlakte een tendens is, hoe is dat dan in de praktijk?
- De provincie Utrecht hoort rustgebieden in te stellen voor de wolf. Tot op de dag van vandaag is dat niet gedaan.
- Vorig jaar koerste de provincie Utrecht uitsluitend aan op gruwelijke maatregelen tegen de wolven, zoals afschot en vangen met pootklemmen op de vluchtroutes van de wolven. Terwijl de provincie wist dat legeroefeningen voor verstoringen zorgden, zij niet eens wist welke wolven hier waren, hoeveel wolven hier waren en welke wolven mogelijk betrokken waren bij incidenten. Dit jaar is dat niet anders.
- Hoewel landgoed Den Treek-Henschoten als de provincie Utrecht wisten dat het nest steeds werd verstoord, gebeurde er niets aan bescherming.
- Landgoed Den Treek-Henschoten weigert tot op de dag van vandaag mee te werken aan bescherming van wolven en recreanten. Er wordt uitsluitend meegewerkt aan afschot van de wolven.
- De veilige oversteekplaats voor dieren, het ecoduct, is dan wel niet afgesloten maar het is wel afschotgebied. Voor de wolven dus levensgevaarlijk en ontoegankelijk.
- Er staan nauwelijks borden met ”wolvengebied”. Zeker op het landgoed niet.
- Ondernemers klagen steen en been over inkomstenderving. Terwijl de jacht op een selfie met wolf Bram juist meer bezoekers trekt. Het is nog steeds verschrikkelijk druk.
- Er is een (tijdelijke) aanlijnplicht in het kerngebied die slecht wordt nageleefd en die ook gebruikt kan worden bij vergunningen tegen de wolven.
- Afgesloten gebieden op het landgoed met talloze wildcamera’s, rondrijdende auto’s, jagers en verborgen camera’s, jagersstoelen voor een beschermede vaderwolf. Hoe is dat voor dieren en bezoekers?
Wolven, natuur en recreatie: het kan beter
De terugkeer van de wolf had een gouden kans moeten zijn voor natuurherstel. Het tegenovergestelde gebeurt. Het wordt steeds drukker in de natuur met meer mountainbikers, mensen die zich niet aan de regels houden en honden. Wolven in Utrecht is niet tegen recreatie en honden, maar in het kerngebied van de wolven is het in de kraamtijd duidelijk te veel van het goede.
Het onderzoeksrapport Beleidsverkenning recreatiedruk in natuurgebieden provincie Utrecht geeft goed inzicht in wat verstoring is en hoe groot de effecten zijn. Een paar fragmenten die echt interessant zijn om te lezen (klik op de afbeeldingen om te vergroten):
Vanuit de Wet Natuurbescherming kunnen gradaties 3 tot en met 5 worden gezien als overtreding van verbodsbepalingen (doden en verstoren). De verstoringen zijn in feite strafbaar.
Wolven gedragen zich nooit zo maar anders
Alle kunde uit dit rapport en recent gepubliceerde onderzoeken, die aantonen dat probleemgedrag wordt veroorzaakt door menselijk gedrag en dat wolven doodsbang zijn voor mensen, ook in druk bezette gebieden, zien we niet terug in uitvoering. De provincie neemt namelijk niet oorzaken weg en wil ook nog zelf onderzoeken hoe wolven zich gedragen in een recreatiegebied.
- Onderzoek: Wolven worden absoluut niet brutaler door gewenning aan mens
- Wolf Bram moet gevoerd zijn: wolven zijn doodsbang voor mensen
- Beleidsverkenning recreatiedruk in natuurgebieden provincie Utrecht
Landgoed en provincie Utrecht wisten dat door legeroefeningen, honden en de jachtactiviteiten op wolf Bram, de roedel verstoord werd. Eind juli 2025 waren ze met de welpen in paniek naar de Pyramide gevlucht. Er was al gewaarschuwd voor onvoorziene gevolgen van de afschotvergunning. Vorig jaar werden de wolven met welpen ook in dezelfde tijd op 2 augustus 2024 gezien op de Treekerlaan bij Austerlitz en wist het landgoed ook dat de wolven waren vertrokken: ,Dat wolvenpaar was inmiddels vertrokken richting de Pyramide van Austerlitz.” zo zegt Nijlant tegen het AD vorig jaar.
Ondanks dat provincie en landgoed in 2024 en 2025 wisten dat de wolven met welpen rond de drukke Pyramide van Austerlitz zaten, stonden ook daar geen enkele waarschuwingsborden. Bezoekers wisten van niets.
Het door de vergunning veroorzaakte incident van 30 juli 2025 werd zelfs gebruikt ten faveure van de noodzaak tot afschot. Zie je wel: Bram is levensgevaarlijk. Niemand, werkelijk niemand, van provincie, landgoed tot media, heeft de oorzaken en de reden benoemd van het incident: verstoring door jacht op de wolven, vluchten en daardoor aanwezigheid van welpen vlakbij de Pyramide. Dat iedereen daarover zijn kaken op elkaar houdt, is veelzeggend.
Pas dagen na het incident kwamen er borden en een advies. Bron: de NOS
Conclusie
Wolven in Utrecht heeft de afgelopen jaren het beleid en de uitvoering in de provincie Utrecht intensief en met verbijstering gevolgd en sprak met veel gefrustreerde mensen. Onze conclusie: de provincie en betrokken partijen willen de wolven helemaal niet beschermen, het is vooral een papierenbeleid/geldvehikel dat gericht lijkt op vertraging totdat alle wolven hier ”beheerd” (afgeschoten) zijn. Het wordt tijd dat de EU mee gaat kijken. Wie pakt die handschoen op?
Als je kijkt naar de enorme hoeveelheid bezoekers in het territorium en kerngebied van de wolven, gaat het eigenlijk uitstekend. De wolven laten zich weinig zien en zijn vooral in de nacht actief. De incidenten op 19 mei en 30 juli 2025 in welpentijd hadden duidelijke oorzaken: honden en verstoring.
Dat vaderwolf Bram in welpentijd in het kerngebied uit pure nood in extreme gevallen beschermend is, is verklaarbaar. Het is niet moeilijk daarop te anticiperen met extra maatregelen. Vooral rennen en andere honden zijn gevaarlijk. Ook hebben de wolven in de zomer veel minder rust en tijd om nachtactief te zijn door de lange dagen. Ze dan extra ontzien, kan geen kwaad.
Het is gissen naar de rol van Defensie in het hele verhaal en wat de afspraken zijn en of die worden nageleefd. Maar het is niet gissen naar de effecten van het beleid en wie daarbij worden ingezet. Zowel voor als tegenstanders van de wolf vallen over de cultuur van ons-kent-ons, stromannen en jokers. En provinciebestuurder Mirjam Sterk? Jerry Goossens schreef daar in het AD het volgende over:
Provinciebestuurder Mirjam Sterk is bloeddorstiger dan de zogenoemde probleemwolf
Maar al het bovenstaande was uiteraard niet meer dan de opmaat naar het werkelijke doel: de kogel voor Bram. Geen met verf gevuld patroon ditmaal, maar een echte. Gedeputeerde Sterk heeft al een provinciale afschotvergunning toegezegd terwijl dat officieel nog moet worden aangevraagd. Waaruit je zou kunnen opmaken dat Sterk bloeddorstiger is dan de zogenoemde probleemwolf. Helaas zal niemand daar aanleiding in zien om haar tot probleemgedeputeerde te bestempelen.
Het directe motief voor Brams doodvonnis is het incident waarbij de wolf op landgoed Den Treek een vrouw zou hebben gebeten. Hoewel DNA-onderzoek inmiddels heeft uitgewezen dat het inderdaad om een wolvenbeet gaat, hou ik met dat ‘zou’ toch een semantische slag om de arm. De eerdere melding dat Bram een meisje zou hebben aangevallen is in de afgelopen maanden geruisloos afgeschaald. Naar nu blijkt is het meisje alleen maar omver gelopen. Niet echt een prangende noodzaak om een wild dier te doden. Toch stond Mirjam Sterk ook toen al klaar om Bram met een dichtgenaaide buik vol keien in het Henschotermeer te smijten.
Bron: AD
Informatie
Kom je een fout of onduidelijkheid tegen of heb je aanvullende informatie? We horen het graag. Dat kan via het contactformulier.
Wil je meer weten over alle gebeurtenissen, bronnen en incidenten van de afgelopen jaren? Je kunt kijken bij de categorie Nieuws. Alle informatie is in kaart gebracht.
Je kunt ook zoeken op de site:
Net binnen:
Merendeel Europeanen, ook Nederlanders, is pro wolf!
Een nieuw onderzoek onder ruim 10.000 inwoners van 23 EU-lidstaten laat zien hoe Europeanen denken over het behoud en beheer van grote roofdieren. De resultaten laten een duidelijk patroon zien. Bron samenvatting in het Nederlands: Wolfskracht.
Belangrijkste bevindingen:
Breed maatschappelijk draagvlak voor grote roofdieren
Europeanen ondersteunen in grote meerderheid de aanwezigheid en het herstel van wolven, beren en lynxen. Dit geldt zowel in landen met veel schadegevallen als in landen met kleinere populaties.
Weinig steun voor verdere groei en weinig steun voor jacht
Hoewel grote roofdieren welkom zijn, wil de grootste groep Europeanen vooral dat populaties stabiel blijven. In veel landen is de steun voor een afname weliswaar beperkt, maar groter dan de steun voor verdere groei. Tegelijkertijd is er in de meeste landen duidelijke weerstand tegen jacht of andere vormen van populatiebeheer.
Opvattingen in stad en platteland vrijwel gelijk
Het onderzoek laat zien dat het vaak geschetste beeld van een diepe kloof tussen stedelingen en plattelanders niet klopt. De verschillen zijn klein en in veel landen minimaal. Grote roofdieren blijken daarmee minder polariserend dan het publieke debat soms doet vermoeden.
Downlisting van de wolf sluit deels aan bij de publieke voorkeur
De verschuiving van de wolf van strikte bescherming (Annex IV) naar gereguleerde bescherming (Annex V) past bij de wens van veel Europeanen om verdere groei te beperken. Tegelijkertijd ondersteunen burgers geen beleidsmaatregelen die tot daadwerkelijke populatieafname leiden. De maatschappelijke steun blijft dus afhankelijk van het behoud van stabiele populaties.
Niet doden
Het onderzoek wijst op een belangrijke spanning: veel Europeanen willen stabiele populaties van grote carnivoren, maar verzetten zich tegen dodelijke beheersmaatregelen. Dat maakt beleidsvorming zowel complex als cruciaal.
Informatie
Je kunt het onderzoek hier lezen:
Europeans support large carnivore recovery while opposing both further population growth and hunting
