Foto bij artikel: wolf Bram copyrights Ramon van Bentum

UTRECHT- Uit een vandaag gepubliceerd Pools onderzoek blijkt dat wolven doodsbang zijn voor mensen. Ook als ze een beschermde status hebben en er dagelijks veel mensen in het territorium komen. De conclusie van het onderzoek: er bestaan geen wolven die werkelijk onverschrokken zijn maar wolven die dichter bij mensen komen, doen dat alleen door voedselaanbod, niet omdat ze hun angst verloren hebben. Dit onderzoek bewijst de vermoedens die er al langer zijn: wolf Bram (GW3237m) moet gevoerd zijn. Daarnaast laat hij altijd alleen maar zeer beschermend gedrag zien tijdens welpentijd.

De studie weerlegt de gedachte dat beschermde wolven hun angst voor mensen verliezen. Wat op “onverschrokken gedrag” lijkt, blijkt meestal te draaien om voedsel. Wolven die dichter bij mensen komen, doen dat niet omdat ze ons niet vrezen, maar omdat ze worden aangetrokken door menselijke voedselbronnen zoals afval, vee of voedselresten.

Een nieuw internationaal onderzoek, geleid door de Canadese biologe Liana Zanette van Western University en in samenwerking met de Poolse wolvenexpert Dries Kuijper, toont aan dat wolven hun angst voor mensen volledig behouden – zelfs in gebieden waar ze wettelijk beschermd zijn. De studie verscheen op 2 oktober 2025 in Current Biology.

“Het echte probleem is te voorkomen dat wolven toegang krijgen tot menselijk voedsel,” aldus Zanette. “Daarom moeten we ons richten op voorlichting over voedselopslag, afvalbeheer en veebescherming. Er is geen ‘grote boze wolf’ die de mens niet vreest.”

Onderzoek in polen met luidsprekers

In een Pools bosgebied van ruim 1.000 km² werden verborgen camera’s met luidsprekers geplaatst. Zodra een dier in de buurt kwam, klonken geluiden van mensen, honden of vogels. De resultaten waren opvallend: wolven én hun prooidieren (herten en zwijnen) sloegen meer dan twee keer zo vaak en sneller op de vlucht bij menselijke stemmen dan bij vogelgeluiden.

De onderzoekers concluderen dat wolven wereldwijd nachtdieren zijn geworden door hun angst voor mensen. In het onderzochte gebied waren wolven bijna vijf keer zo nachtelijk actief als mensen. Dit bevestigt dat het vermijden van contact met mensen voor wolven letterlijk een kwestie van overleven is.

Volgens Zanette is de mens een unieke “superpredator”: we doden prooidieren vele malen vaker dan andere roofdieren en jagen op grote carnivoren zoals wolven in veel hogere aantallen dan ze van nature zouden sterven. Zelfs met wettelijke bescherming, zoals in de EU, worden wolven nog vaak gedood – legaal én illegaal.

De studie weerlegt de gedachte dat beschermde wolven hun angst voor mensen verliezen. Wat op “onverschrokken gedrag” lijkt, blijkt meestal te draaien om voedsel. Wolven die dichter bij mensen komen, doen dat niet omdat ze ons niet vrezen, maar omdat ze worden aangetrokken door menselijke voedselbronnen zoals afval, vee of voedselresten.

Belangrijkste boodschap:
Er is geen “grote boze wolf” die de mens niet vreest. De uitdaging zit in het beperken van de toegang tot ons voedsel – door goed afvalbeheer, veilige opslag en bescherming van vee – om conflicten tussen mens en wolf te verminderen.

“Wettelijke bescherming verandert niets aan de angst die wolven voor mensen hebben, omdat bescherming niet betekent dat wolven helemaal niet meer gedood worden – het betekent alleen dat ze niet uitgeroeid worden. Dat onderscheid is belangrijk,” aldus Zanette.

Highlights uit het onderzoek

• Angst voor en door de ‘grote boze wolf’ domineert het debat over mens-dierconflicten
• Angst voor mensen bij wolven en hun prooidieren werd getest in een ongekend experiment
• Angst voor mensen overheerst bij wolven en hun hoefdieren, waardoor ze allemaal in het duister gevangen zitten
• Zelfs waar ze wettelijk beschermd zijn, vreest de ‘grote boze wolf’ de menselijke ‘superpredator’

Honden, mensen en het geluid van gevaar

Een onverwachte nuance in het onderzoek was hoe wolven reageerden op het geluid van honden. Hoewel honden geen directe bedreiging vormen voor wolven — en vaak zelfs door wolven worden gedood — vertoonden de wolven toch een zekere mate van angst. Ze zijn niet bang voor de hond zelf. Maar wel voor de eigenaar. Honden worden vaak geassocieerd met mensen, en dát maakt wolven voorzichtig.

Lees meer in: Trapped in the Dark: Wolves, Prey, and the Fear of Humans by Michael Willett

Samenvatting onderzoek

Wolves and their prey all fear the human “super predator”

Angst voor en door de ‘grote boze wolf’ domineert zowel het publieke debat over mens-dierconflicten als veel recent onderzoek naar grote roofdieren. Uit wereldwijd onderzoek blijkt dat mensen prooidieren in veel hogere aantallen doden dan andere roofdieren. Recente experimenten laten bovendien zien dat dieren overal ter wereld mensen als grootste bedreiging vrezen, met ingrijpende gevolgen voor hele ecosystemen. Mensen doden wolven in het bijzonder in hoge aantallen, maar tot nu toe ontbrak experimenteel bewijs voor de mate van angst bij wolven en de gevolgen daarvan voor hun leefgemeenschappen.

In afwezigheid van dergelijk bewijs werd de grotere nachtactiviteit van wolven in door mensen gedomineerde gebieden vaak geïnterpreteerd als een teken van angst, al bestaan ook alternatieve verklaringen. In dit onderzoek is de angst voor mensen bij wolven en hun prooidieren getest en hun nachtactiviteit gemeten in een Europees cultuurlandschap. Er is gebruik gemaakt van geautomatiseerde camera’s met luidsprekers die opnamen afspeelden van mensen, honden of onschuldige controles (vogels).

De resultaten zijn duidelijk: wolven en hun prooidieren toonden significante angst voor mensen. In 101 onafhankelijke tests met wolven en 225 met prooidieren bleek dat ze meer dan twee keer zo vaak vluchtten (p = 0,004) en dubbel zo snel een locatie verlieten (p < 0,001) na menselijke geluiden vergeleken met controles. Zowel wolven als hun prooidieren bleken even nachtelijk actief, en veel sterker nachtelijk dan mensen (p < 0,001).

De resultaten tonen experimenteel aan dat angst voor mensen wolven en hun prooidieren letterlijk in het donker houdt. Daarmee bevestigt het onderzoek dat wolven universeel bang zijn voor mensen en verschuift het debat van zogenaamd ‘onverschrokken wolven’ naar het inzicht dat angstige wolven vooral worden verleid door menselijke voedselbronnen. Dat helpt beter verklaren waarom ze, ondanks hun angst, toch het risico nemen de menselijke ‘superpredator’ te benaderen.