UTRECHTSE HEUVELRUG – Na het doodschieten van wolf Bram (GW3237m) op 1 december 2025 en de komst van de nieuwe wolf Sam (GW-nummer onbekend) is het redelijk rustig wat betreft nieuws over de roedel van de Utrechtse Heuvelrug. Volgens waarnemingen loopt de roedel door het hele territorium: van Het Gooi tot Amerongen. Maar op de achtergrond speelt veel. Zo is het hele zenderproject niet van de baan en roeren politici en anderen zich flink in het wolvendossier. En het wordt weer tijd om je hond aan te lijnen in het territorium: want er komen waarschijnlijk weer welpen.
Het laatste achtergrondnieuws
Een belangrijke ontwikkeling voor de wolven van de Utrechtse Heuvelrug is dat de gedeputeerde van de provincie Utrecht Mirjam Sterk minister is geworden in het nieuwe kabinet, portefeuille Langdurige Zorg, Jeugd en Sport. Mirjam Sterk was als gedeputeerde betrokken bij de wolven van de Utrechtse Heuvelrug. Het is nog niet bekend wie haar opvolgt.
Wolven waarnemingen
In de winterperiode maken wolven gebruik van het hele territorium. De jaarlingen gaan ook al een tijd apart van de roedel op stap.
Op 14 januari 2026 werd een wolvin dood gevonden naast de A12 vlakbij Overberg. Het is nog onduidelijk wat de doodsoorzaak is en om welke wolvin het gaat.
De afgelopen maanden werden de wolven op de hele Utrechtse Heuvelrug gesignaleerd. Zo waren er waarnemingen van Amerongen, Rhenen, Woudenberg, Baarn, Lage Vuursche tot aan Soest. Omdat de wolven afgelopen tijd geregeld in de omgeving van het bosrijke Soest werden gezien, ontstond onrust en onduidelijkheid over de hoeveelheid wolven. Er zijn niet meer wolven en er zijn ook niet ineens wolven in Soest gevestigd. De roedel van de Utrechtse Heuvelrug loopt ook in Soest. De gemeente Soest schrijft:
”De wolf is al meerdere keren gezien in de bossen van de gemeente Soest en heeft een groot leefgebied. Daarom is het goed mogelijk dat u in de bossen van Soest en Soesterberg een wolf tegenkomt. Het kan best spannend zijn om naar een gebied te gaan waar wolven leven. Wolven en mensen kunnen goed naast elkaar leven. Wolven zijn schuwe dieren en mijden mensen over het algemeen. Dit betekent niet dat wolven direct vluchten zodra ze een mens zien.”
Lees meer op de website van de gemeente Soest.
Lees meer over het territorium in:
Een paar beelden van de afgelopen maanden (beeldkwaliteit door afstand en sombere weer vaak minder)
Faunabescherming over wolf Bram
De Faunabescherming komt op voor de wolven van de Utrechtse Heuvelrug. In het donateursmagazine Argus, dat in december 2025 verscheen, schreef voorzitter Niko Koffeman een in memorium over wolf Bram. Wolven in Utrecht vertelt in het magazine meer over de werkzaamheden in de provincie Utrecht. Het magazine was al in de laatste fase van de vormgeving toen bekend werd dat wolf Bram op 1 december 2025 was doodgeschoten.
Je leest de artikelen op de website van de Faunabescherming:
- Wolf Bram: beschermend of echt gevaarlijk? Van Team Wolven in Utrecht
- In memoriam: Bram van Niko Koffeman
Uitspraken Zoet en Rummenie over uitzonderingspositie Nederland
Nederland vroeg begin dit jaar samen met België en Luxemburg om een uitzonderingspositie over de wolvenstand bij de Europese Commissie. Demissionair staatssecretaris Rummenie had dit op de valreep van zijn ambtstermijn met deze landen besproken.
Mark Fisher, auteur van Self-willed Land en honorair lid van het Wildland Research Institute aan de Universiteit van Leeds, schreef eerder twee artikelen over de ontwikkelingen in Europa en hij vertelt over deze ontwikkelingen:
Krantenberichten medio februari gaven aan dat de voormalige Nederlandse staatssecretaris Jean Rummenie en Jo Brouns, Vlaams minister van Landbouw en Omgeving, samen met een onbekende vertegenwoordiger van Luxemburg, verkennende gesprekken hadden gevoerd over het benaderen van de Europese Commissie om te verzoeken om een speciale uitzondering op het beheer van wolvenpopulaties (1,2). Zowel Rummenie als Brouns gebruikten dezelfde argumenten, namelijk dat de drie landen dichtbevolkt zijn en dat wolven nationale grenzen niet respecteren, zodat zij allemaal deel uitmaken van dezelfde populatie. Rummenie zei dat het vreemd was dat elk land afzonderlijk moest bepalen hoe zijn wolvenpopulatie zou moeten voortbestaan. Hij wilde een meer centraal beheerd Europees wolvenbeleid, waarbij de Europese Commissie proactiever zou zijn in het waarborgen van een logische verdeling over de landen (1). Brouns was minder specifiek en zei dat zij, in plaats van dat de drie landen elk hun eigen aanpak ontwikkelen, in de toekomst samen wilden werken om een gunstige staat van instandhouding voor de wolf te bereiken (2). Zodra er een stevig voorstel zou liggen dat door alle deelnemende landen en regio’s werd gedeeld, zei hij, zouden zij de Europese Commissie benaderen.
Uit de krantenberichten werd niet duidelijk waarop de stelling was gebaseerd dat de drie landen als een speciaal geval zouden moeten worden beschouwd, zelfs al zou dit mogelijk zijn onder de Habitatrichtlijn. Er werd in de Nederlandse krant slechts kort melding gemaakt van een rapport dat in opdracht van de Europese Commissie was opgesteld en waarin werd geconcludeerd dat de Europese wolvenregio in totaal 500 roedels moet herbergen om het voortbestaan van de soort in het wild te waarborgen (1). Enige aanwijzing wordt echter gegeven in een interview eind december met Gedeputeerde van Gelderland Harold Zoet over de vermeend groeiende angst voor wolven in de gemeente Barneveld. Zoet zou zich zeer bezorgd hebben getoond over de huidige situatie van wolven in Nederland – “We moeten beginnen met schieten, anders wachten we alleen maar op een dodelijk ongeluk” (3). Hij zei verder dat hij pleitte voor het idee van de Noorse expert John Linnell en de Italiaan Luigi Boitani, die van mening waren dat er een uitzondering zou moeten zijn voor de Beneluxlanden, omdat het leefgebied van de wolf daar zogenaamd te klein zou zijn – “Zij geloven dat Nederland ongeveer vijftig tot zestig wolven zou kunnen herbergen, en daar ben ik het mee eens.”
Zoet verwees naar een adviserend rapport dat Linnell en Boitani hadden geschreven over het ontwikkelen van een methodologie voor het vaststellen van Gunstige Referentiewaarden voor grote carnivoren in Europa, een afschuwelijk rapport dat veel te complex was en dat ik eerder heb bekritiseerd (4,5). De auteurs hadden geen serieuze poging gedaan om een methode te identificeren om ecologische effectiviteit te beoordelen als parameter van een gunstige staat van instandhouding, met als afwijzing dat een groot roofdier, zoals de wolf, geen natuurlijk wild bestaan zou kunnen vertonen in een aangepast landschap. Bovendien liet het rapport de EU-lidstaten te veel speelruimte om hun eigen oordeel te vellen over wat zij bijdroegen aan de verschillende subpopulaties van wolven in Europa. Het lijkt er in elk geval op dat dit rapport voor Zoet en Rummenie precies zei wat zij wilden horen, behalve dat het niet stelde dat er een uitzondering zou moeten zijn voor de Beneluxlanden, noch dat Nederland ongeveer vijftig tot zestig wolven zou kunnen herbergen. Dit behoeft enige toelichting.
In eenvoudige bewoordingen probeerden Linnell en Boitani voor elke EU-lidstaat een draagkracht voor wolven te bepalen door middel van een zeer grove analyse van de oppervlakte van hun half-natuurlijke habitats (zie kader 3 op pagina 31 in (6)). Vervolgens deelden zij de lidstaten in drie grootteklassen in, op basis van willekeurige bandbreedtes van die oppervlakten. Zo werden Nederland, België, Luxemburg en Denemarken gedefinieerd als kleine landen met minder dan 10.000 km² aan half-natuurlijke habitats. Daarnaast werden landen gedefinieerd als middelgroot met 10.000–50.000 km² (Slovenië, Estland, Letland, Litouwen, Slowakije, Kroatië, Tsjechië, Oostenrijk, Portugal, Hongarije en Bulgarije) en als groot met alles van 50.000–346.000 km² (Griekenland, Roemenië, Italië, Polen, Finland, Duitsland, Zweden, Spanje, Frankrijk).
In tegenstelling tot wat Zoet beweerde, stelden zij geen kwantitatieve doelen vast voor wolvenroedels in de kleine landen, maar alleen dat deze landen de permanente aanwezigheid van reproductieve eenheden van grote carnivoren in een aanzienlijk deel van het land zouden moeten toestaan.
Vervolgens deden zij aanbevelingen voor de grootte van wolvenpopulaties, waarbij zij aangaven dat middelgrote landen ten minste 50 wolvenroedels zouden moeten hebben, en grote landen meer dan 50 en idealiter zo dicht mogelijk bij 500 wolvenroedels (zie p. 49 in (6)). In ecologische termen worden deze aantallen voor de middelgrote en grote grootteklassen gebruikt bij het vaststellen van doelen voor populatieherstel, waarbij dit laatste cijfer van 500 roedels wordt beschouwd als de effectieve populatiegrootte die nodig is voor het behoud van wolven op de lange termijn om genetische achteruitgang te voorkomen, terwijl op de korte termijn wolvenpopulaties dringend een effectieve populatiegrootte van 50 moeten bereiken. In tegenstelling tot wat Zoet beweerde, stelden zij geen kwantitatieve doelen vast voor wolvenroedels in de kleine landen, maar alleen dat deze landen de permanente aanwezigheid van reproductieve eenheden van grote carnivoren in een aanzienlijk deel van het land zouden moeten toestaan. Desondanks lijkt het zeer waarschijnlijk dat zowel Rummenie als Zoet de classificatie van Nederland, naast België en Luxemburg, als kleine landen hebben aangegrepen om de bevindingen van een studie naar Gunstige Referentiewaarden voor wolven in Nederland te verwerpen, een studie die was gebaseerd op een veel rigoureuzere beoordeling van habitatgeschiktheid.
Ik heb eerder geschreven over Rummenie’s kritiek op die studie, ondanks het feit dat deze door hem was besteld (3). Het is de moeite waard erop te wijzen dat de studie een ondergrens erkende van 3.200 km² aan zeer geschikt habitat in Nederland voor kolonisatie door wolven, maar dat, indien gebieden van mindere kwaliteit, hoewel nog steeds geschikt, uiteindelijk ook zouden worden gekoloniseerd, het gekoloniseerde areaal 18.100 km² zou kunnen bedragen (7). Dat zou Nederland plaatsen in de middelgrote oppervlakklasse, met een aanbeveling van ten minste 50 wolvenroedels. Dit is in overeenstemming met de bovengrens van het bereik dat in de studie werd vastgesteld, namelijk 56 wolvenroedels.
Dat zou Nederland plaatsen in de middelgrote oppervlakklasse, met een aanbeveling van ten minste 50 wolvenroedels.
Er is geen ontkomen aan de conclusie dat Rummenie en Zoet, en mogelijk zelfs Brouns, door te proberen de Beneluxlanden tot een speciaal geval te maken, probeerden de huidige natuurlijke uitbreiding van wolven te ondermijnen en af te remmen. Het ging dus niet om ecologische overwegingen over wat elk land zou kunnen bijdragen aan het langetermijnbehoud van de wolvenpopulatie in West-Europa. In plaats daarvan ging het om een intolerantie ten aanzien van de toenemende aanwezigheid van een wilde soort waarmee zij te bevooroordeeld zijn om te leren samenleven. Rummenie is in ieder geval geen staatssecretaris meer (8).”
Verwijzende bronnen staan onderaan het artikel
Er is geen ontkomen aan de conclusie dat Rummenie en Zoet, en mogelijk zelfs Brouns, door te proberen de Beneluxlanden tot een speciaal geval te maken, probeerden de huidige natuurlijke uitbreiding van wolven te ondermijnen en af te remmen.
Animal Rights over de actie van Rummenie
Ook dierenrechtenorganisatie Animal Rights is niet te spreken over deze recente actie van Rummenie. Animal Rights schreef:
”Demissionair staatssecretaris Rummenie maakte tot enige praktisch onderwerp van zijn termijn de vervolging van wolven om de blinde haat van zijn BBB-achterban te voeden. Tot in de laatste dagen (…) blijft hij samenzweren tegen de wolf.”
In het artikel De wolven inquisitie van staatssecretaris Rummenie kun je alle updates lezen over dit onderwerp:
Bezorgde natuur- en dierenorganisaties deden een dringende oproep de aangenomen motie van Ines Kostic van 29 januari te respecteren:
Dit zijn de roedels in Nederland. Uitspraken over ongebreidelde vestiging en uitbreiding is nergens op gegrond. Het is angstzaaien voor het hogere politieke doel. De data en het kaartje zijn door Werkgroep Wolf Nederland bijgewerkt tot deze maand. Aantal wolven:
Zorgplicht voor wolven – gemeenteraardsverkiezingen
Veel partijen die meedoen aan de gemeenteraadsverziekingen nemen, hoewel de gemeente niet gaat over de wolf, stelling tegen de wolf.
Wolvendeskundige Rick van Malssen schreef het document ”Zorgplicht voor de wolven in de provincie Utrecht. Vooraf en niet achteraf.” Hij overhandigde het stuk voor het eerst samen met Werkgroep Wolf Leusden aan de Partij voor de Dieren in de provincie Utrecht.
Rick van Malsen vertelt (Groep Wolf): ”In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen heb ik een rapport geschreven over het wolvenbeleid in Nederland, zoals het volgens de bestaande protocollen en wetgeving op dit moment zou moeten zijn. We zien echter elke dag opnieuw dat de landelijke, provinciale en gemeentelijke politiek hier nog mee worstelt. Het rapport is opgestuurd naar lokale en landelijke partijfracties ter verduidelijking en in de hoop dat dit onderling en overkoepelend besproken gaat worden.”
Je kunt het document hier lezen:
Wolf Sam
Alle ins en outs over het onderzoek van de zenderdata van wolf Sam op de Utrechtse Heuvelrug zijn nog niet duidelijk. Het onderzoek was bedoeld voor Nationaal Park Hoge Veluwe. Wolven in Utrecht heeft daarover vragen gesteld aan WUR en komt daar in een later artikel op terug.
In een artikel van RTVUtrecht over wolf Sam werd gemeld dat het een schuwe wolf is.
Zenderen kan fataal zijn
Het plan om de hele roedel van de Utrechtse Heuvelrug te zenderen is nog steeds actueel en kan mogelijk fataal aflopen voor de wolven. Niet alleen door de enorme risico’s bij het vangen, verdoven en zenderen. Zenders kan het doodschieten van de wolven dichterbij brengen. Er lopen op dit moment procedures van dierenbeschermingsorganisaties over het zenderplan. Bovendien is er al veel onderzoek gedaan naar wolven en mensen. Zie ook dit recente artikel: Ook bij wolven die in dichtbevolkt gebied leven blijft de angst voor de mens overheersen.
Update 4 van Animal Rights over zenderen wolven van de Utrechtse Heuvelrug
Lees het hele artikel op Animal Rights
28 januari 2026 stierf een ongeveer 3 jaar oude mannelijke wolf die in 2023 vanuit Oregon was overgebracht en de patriarch van de King Mountain-roedel was, in Routt County, Colorado tijdens een zenderoperatie. 2
Op vrijdag 27 februari 2026 meldde Colorado Parks and Wildlife in een persbericht dat de autopsie van de wolf (tag nummer 2305) uitwees dat “vangst-gerelateerde complicaties” de oorzaak waren van zijn dood op 28 januari.
“Deze complicaties leidden tot acute cardiogene shock, die mogelijk verergerd werd door verschillende factoren, waaronder hyperthermie, inspannings-/vangstmyopathie, ademhalingsproblemen of een reactie op het verdovingsmiddel.”
De wolf werd in totaal ongeveer drie minuten achtervolgd voordat hij in de spier van zijn linker bovenachterpoot werd verdoofd.
“Tijdens de vangst vertoonde 2305 geen abnormale hijgverschijnselen (d.w.z. er werden geen duidelijke tekenen van benauwdheid waargenomen) en het hele proces werd door het vangteam als kort en goedaardig beschreven.”
Dit incident laat zien dat ook een snelle, professionele vangactie – waarvan het twijfelachtig is of het onervaren Zoogdierverenigingsteam daartoe instaat is – catastrofaal kan aflopen. Deze ellende tracht Animal Rights in Nederland te voorkomen.
De hoorzitting in de bezwaarprocedure tegen de zenderplannen van de Zoogdiervereniging op de Utrechtse Heuvelrug vond plaats op 17 februari 2026. De Zoogdiervereniging moest opnieuw erkennen dat feitelijk de enige reden voor deze invasieve voornemens hun nieuwsgierigheid is.
Het bleef tijdens de hoorzitting onduidelijk hoeveel strikken men wil gebruiken en wie welke handelingen uit gaat voeren. Dat laatste is belangrijk, omdat een verdoving een dierproef is en deze moet worden uitgevoerd door een (wildlife) dierenarts, niet door een jager. Uit de stukken blijkt dat de Zoogdiervereniging echter jagers wil gebruiken, de dierenarts wordt pas later gebeld.
De dertig minuten om ter plaatse te zijn na het vangsignaal is overigens ook onvoldoende: de wolf dient binnen dertig minuten na vangst verdoofd te zijn. Bij de gestorven Colorado wolf lukte dat in 24 minuten.
Al deze eisen doen er in feite niet toe, omdat het vangen met een pootklem – waaronder een strikval die zich evenzo om de poot heen klemt waardoor het dier niet weg kan – niet is toegestaan – en alle daarop volgende handelingen zoals in de vergunning weergegeven dus ook niet.
Het zenderen van wolven is niet ethisch te verantwoorden. De ego’s van zelfverklaarde wetenschappers moet ondergeschikt worden gemaakt aan de belangen van de wolf. Dat houdt minimaal in het respecteren van de integriteit van de wolf en afzien van invasieve ingrepen, zoals zenderen.
Aanlijnplicht en jacht ecoduct Maarsbergen
Bij het ecoduct in Maarn wordt gejaagd. Paul Blom van de Partij voor de Dieren gemeente Utrechtse Heuvelrug heeft dit 12 februari 2026 aangekaart bij de Provinciale staten. Lees meer in Jacht naast ecoduct Maarsbergen: dieren lopen dodelijke fuik in.
Vanaf 15 maart 2026 geldt weer de aanlijnplicht voor honden in de hondenlosloopgebieden grenzend aan het militair Oefenterrein Leusderheide. Dit is om interacties tussen wolven en honden te voorkomen tijdens de welpentijd. Lees er meer over in dit artikel:
Informatieplatform wolven
WolfWatch Europe is een nieuw initiatief van Greenimpact dat is gelanceerd als reactie op het recente EU-besluit om de beschermingsstatus van de wolf te verlagen. Het fungeert als een informatieplatform dat is gewijd aan ontwikkelingen rond wolven in heel Europa. Lees meer op https://www.greenimpact.it/ en Science, Policy and Laws to prevent the killing of wolves in Europe.
Dinsdag 24 februari 2026 stuurde Greenimpact samen met andere dierenrechtenorganisaties een brief naar de Italiaanse media over wolven en desinformatie:
In de afgelopen twee jaar is de wolf (Canis lupus) het onderwerp geweest van mediacampagnes die gebaseerd zijn op antiwetenschappelijke houdingen, alarmisme en het uitbuiten van individuele nieuwsfeiten. In Italië berichten zelfs de traditionele media over de realiteit van de wolf op een manier die vermengd is met sprookjes, vaak ten koste van wezenlijke waarheden en geverifieerde informatie. Terwijl in het Italiaanse parlement wordt gediscussieerd over het verlagen van de beschermingsstatus van de wolf, sturen 13 verenigingen een brief aan de pers.
De brief is in het Engels te lezen:
Europese ontwikkelingen
De afgelopen maand publiceerde Wolven in Utrecht twee artikelen van Mark Fisher over de zorgelijke ontwikkelingen wat betreft de wolf in Europa:
Bronnen:
(1) Nederland, Belgïe en Luxemburg bespreken EU-uitzondering wolvenbescherming, NOS Nieuws 13 February 2026
(2) België wil met Nederland en Luxemburg pleiten voor gezamenlijk wolvenbeleid binnen de EU, Jozefien Verstraete, Vilt February 17, 2026
(3) Gedeputeerde Harold Zoet maakt zich ernstig zorgen over de wolf: ‘Het wordt een vergelijkbaar probleem als Groningen’, Bas van den Brink, AD 30 December 2025
https://archive.ph/t20Qu#selection-727.0-737.342
(4) The right to existence of a non-human species, Self-willed land March 2025, June 2025
www.self-willed-land.org.uk/articles/shoot_shovel_silence.htm
(5) Wolven doden voor co-existentie, Mark Fisher, Wolven van de Utrechtse Heuvelrug 21 januari 2026
(6) Linnell, J. D. C. and Boitani, L. (2025) Developing methodology for setting Favourable Reference Values for large carnivores in Europe. Report to the European Commission under contract N° 09.0201/2023/907799/SER/ENV.D.3 “Support for Coexistence with Large Carnivores. Task B.3 – Assessment of large carnivores’ conservation status”. IUCN/SSC Large Carnivore Initiative for Europe (LCIE) and Istituto di Ecologia Applicata (IEA)
https://lciepub.nina.no/pdf/639002817772101056_FRV%20REPORT%20FINAL.pdf
(7) Ottburg, F. G. W. A., Lammertsma, D. R., Mergeay, J., Trouwborst, A., Jansman, H. A. H., & van Eupen, M. (2025). Favourable reference values for the wolf in the Netherlands: population size and range in accordance with the Habitats Directive. (Report / Wageningen Environmental Research; No. 3487). Wageningen Environmental Research.
(8) Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, Rijksoverheid
https://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-landbouw-visserij-voedselzekerheid-en-natuur
